اقتصاد

“نسیم سحر مژده ی تازه داد”

معادن و منابع زیر زمینی از بهترین و مهم‏ترین ستون‏های اقتصادی هر کشوری محسوب می‏شود، زیرا اگر کشوری از این سرمایه محروم باشد، به جرات می‏توان ادعا نمود آن مملکت به آسانی درمسیر توسعه و انکشاف قرار نخواهد گرفت. و بدین ترتیب، مقدمات اقتصاد را که بخش بزرگ آن به همین منابع زیرزمینی برمی گردد، در اختیار نخواهد داشت و روی این لحاظ، نقش و اهمیت معادن و منابع زیرزمینی در رشد اقتصادی هر کشوری انکار ناپذیر است.
با وصف این که بشر روز به روز به مواد و منابع زیرزمینی احتیاج بیشتر پیدا می کند و با وجود تلاش و شتاب زیاد در اکتشاف، استخراج و به کارگیری منابع زیرزمینی، ارزش اقتصادی این مواد به طور تصاعدی افزایش قابل ملاحظه ای یافته که این امر، بیانگر و نشان دهنده‏ی اهمیت روزافزون مواد معدنی می باشد.
اما افغانستان؛ سرزمینی است که به گفته جیولوجیست ها به طور عمده ۲۴ نوع مواد معدنی در ۸۹ منطقه و نیز ذخایر نفتی بسیار غنی را در دل خویش جای داده است. افغانستان، حتا از لحاظ تاریخی هم با داشتن معادن منحصر به فرد و منابع غنی، شهرت زیادی دارد.
بعضي از اين معادن دوره هاي سروي و انكشافي را پشت سر گذاشته و آماده استخراج مي باشند و شماری هم در حال استخراج اند. ولي با قاطعيت مي توان گفت تمامي معادن افغانستان به حالت بكر و دست نخورده باقي است و امید آن می رود که در آينده نه چندان دور به عنوان ابزار مهم اقتصادي در جهت اهداف ملت افغانستان بكار گرفته شود.
این روز ها مجرای تنفسی اقتصاد افغانستان با کشف، استخراج و به مناقصه ( داوطلبی) گذاشتن منابع و معادن زیرزمینی بیشتر از هر زمان دیگر به سمت مطمئن شدن و توانا  شدن در حرکت است و هر ازگاهی خبر های خوشحال کننده در این مورد به گوش می رسد.
اوایل هفته قبل وزارت معادن افغانستان، با اعلام به داوطلبی گذاشتن یکی از بهترین معادن آهن در جهان (حاجی گک) یک بار دیگر روح پژمرده و نبض خفته اقتصاد کشور را تکان داد و توجه سرمایه داران و دولت های جهان را برای استخراج آن جلب کرد.
معدن آهن حاجی گک در ۱۳۰ کیلومتری غرب کابل واقع شده و انتظار می رود سالانه حدود ۳۰۰ میلیون دلار بطور مستقیم و بیشتر از یک ونیم میلیارد دالر بطور غیر مستقیم برای دولت افغانستان درآمد داشته باشد.
سرزمين افغانستان با دارا بودن بزرگترين معادن آهن آسيا و با داشتن خلوص متوسط ۶۲ فيصد، در جهان بي نظير است. به عنوان مثال؛ معدن حاجي كگ باميان با دارا بودن ذخيره ۸/۱ميليارد تن و عيار اوليه ۸۰ فيصد و همچنين وجود سنگ چونه در نزديك معدن از اهميت بسيار بالايي برخوردار است كه كانيهاي اصلي اين معدن مگنتيت و هماتيت مي باشد كه به طور كل آينده درخشاني براي اين معدن پيش بيني مي شود.
اگر چه دولت اعلام کرده است که پنج سال بعد کار بهره برداری از این معدن آغاز خواهد یافت، اما در نفس خویش این خبر برای تمام مردم افغانستان و بخصوص برای ساکنان بامیان و میدان باعث مسرت و دلگرمی خواهد بود.
بطور کل مردم افغانستان از مشکلات اقتصادی و فقر مزمن در رنج اند، ولی مردم مناطق مرکزی افغانستان به خاطر سکونت در یک طبیعت نامساعد و خشن، جغرافیای بسته ای که به هیچ کدام از کشور های همسایه مرز ندارد و علل و عوامل دیگر از جمله تعصب حاکمان خود کامه و تبعیض گرای سابق بیشتر از همه ساکنان این کشور در فقر اقتصادی و محرومیت اجتماعی زندگی می کنند.
ویژگی های که برای این معدن در مقایسه با سایر معادن افغانستان در شرایط کنونی مترتب است، در ذیل آورده می شود.
امنیت
اما با این همه خوشبینی، ادامه نا امنی در افغانستان و گسترش خشونتها به مناطقی که پیش از این امن پنداشته می شد، چالش اصلی سر راه استخراج معادن زیرزمینی افغانستان است.
اما خوشبختانه ولایت بامیان از امنیت بسیار خوبی برخوردار است، اگر چه ولایت میدان وردک در همسایگی آن که بخش از معدن حاجی گک به آن مربوط می شود امنیت نامناسب دارد، ولی ساحاتي که معدن در آن واقع شده است، از امنیت بهتری برخوردار است.
لذا کار استخراج معدن مذکور با چالش های امنیتی جدی مواجه نخواهد بود، اگر چه خطرات احتمالی ناشی از حمله تروریستان و دهشت افکنان وجود خواهد داشت.
موقعیت مناسب
موقعیت مناسب این معدن ارزش آن را از سایر معادن برجسته تر کرده است. در کنار معدن حاجی گک دریا قرار گرفته و در نزدیکی های آن معدن بزرگ ذغال سنگ موقعیت دارد که برای ذوب آهن حاجی گک، بسیار مفید و حیاتی است.
در این اواخر دولت اعلام کرده است که خط ریل از مرز حیرتان در شمال افغانستان آغاز می شود، از دره های پر خم و پیچ بامیان و از فاصله های بیست و هشت کیلومتری معدن حاجی گک عبور کرده و شمال را به مرکز و شرق افغانستان وصل خواهد کرد.
همچنین وزارت معادن کشور می گوید، برای انتقال آهن از این معدن، خط آهن که شمال افغانستان را به شرق و غرب این کشور وصل می کند، استفاده خواهد شد.
از سوی هم نیروی کار در افغانستان بر علاوه ی این که به قدر کافی وجود دارد، ارزان و مناسب است. مردم ولایات مرکزی که قرن ها است که به دهقانی مشغول و مصروف اند با استخراج این معدن صاحب کار خواهند شد.
حضور هزاران کار گر و کار فرما بازار خرید و فروش را رنگ و رونق خواهد بخشید و صد ها هموطن ما از این طریق کسب در آمد خواهد کرد.
دورنما
با استخراج معدن حاجی گک بر علاوه ی این که هزاران افغان صاحب کار خواهند شد، بدون شک در اقتصاد افغانستان تغییر و تحول ایجاد خواهد کرد. اگر مردم در رفاه اقتصادی به سر برند، از سایر مزایای زندگی نیز برخوردار خواهند شد و بر اساس تخمین ها، استخراج تمامی آهن موجود دراین معدن، به یک صدو هشتاد سال وقت نیاز خواهد داشت. معدن آهن حاجیگک در سال ۱۳۳۹ هجری خورشیدی شناسایی شد و تا حالا دوبار مورد بررسی قرار گرفته است. معدن حاجیگگ ۱۶ کیلومتر طول و ۵۵۰ متر عمق دارد.