اقتصاد

واگذاری تنظیف پایتخت به بخش خصوصی؛ راه‌حل یا مسئولیت‌گریزی؟

با توجه به سیاست‌ سخت‌گیرانه مالیاتی حکومت وحدت ملی آن‌هم در قبال مالیه‌‌دهندگان کوچک، به نظر می‌رسد که شهرداری کابل با این طرح‌ تلاش می‌کند تا ضمن واگذاری یک بخش اصلی مسئولیت خود (پاک‌کاری شهر از وجود کثافات) خود  مردم در برابر زباله‌ای که تولید می‌کنند، پول پرداخت کنند و الی، اگر مدیریت سالم وجود داشته باشد، جابجایی کثافات و تنظیف شهر کار خیلی دشوار و غیرممکن نخواهد بود.

چندی پیش شهرداری کابل اعلام کرده که روند پاک‌سازی شهر از وجود کثافات را به نهادهای خصوصی واگذار می‌کند. کابل حدود ۶ میلیون جمعیت دارد و این میزان جمعیت، در ۲۴ ساعت ۵۵۰۰ متریک تن زباله تولید می‌کند؛ اما ریاست تنظیف شهرداری از جمع‌آوری کثافات و مدیریت زباله‌های تولید شده ناتوان شده است. هم‌اکنون جدای از انبار شدن زباله‌ها در سطح شهر، وضعیت نظافت نگران‌کننده و شرم‌آور است و با فرارسیدن فصل گرما، تعفن ناشی از زباله‌های انبار شده مشکلات بیش‌تری را به دنبال خواهد آورد.

با این حال، این پرسش‌ها مطرح می‌شوند که آیا شانه‌خالی کردن از مسئولیت و واگذاری پاک‌کاری شهر به بخش‌های خصوصی می‌تواند کارساز باشد؟ مسئولیت شهرداری به خصوص ریاست تنظیف چه می‌شود؟ این مسئولیت با چه شرایط به بخش خصوصی واگذار خواهد شد؟ آیا مردم، خود، هزینه جداگانه‌ای به شرکت‌های تنظیف خواهند پرداخت؟ (چنانچه در برخی نواحی شهر کابل عملاً شرکت‌ها در برابر انتقال کثافات از مردم پول می‌گیرند) در این صورت، سرنوشت مالیاتی را که شهرداری از مردم جمع‌آوری می‌کند، چه می‌شود؟ زیرا مردم به بهای مالیاتی که پرداخت می‌کنند از حکومت خدمات می‌خواهند؟

با توجه به سیاست‌ سخت‌گیرانه مالیاتی حکومت وحدت ملی آن‌هم در قبال مالیه‌‌دهندگان کوچک، به نظر می‌رسد که شهرداری کابل با این طرح‌ تلاش می‌کند تا ضمن واگذاری یک بخش اصلی مسئولیت خود (پاک‌کاری شهر از وجود کثافات) خود  مردم در برابر زباله‌ای که تولید می‌کنند، پول پرداخت کنند و الی، اگر مدیریت سالم وجود داشته باشد، جابجایی کثافات و تنظیف شهر کار خیلی دشوار و غیرممکن نخواهد بود.

در طول سال‌های اخیر که تنظیف شهر به یک چالش تبدیل شده، شهرداری کابل هیچ اقدام اساسی را در این زمینه انجام نداده است. حتی جاده‌های اطراف ریاست تنظیف را نتوانسته از وجود کثافات پاک‌کاری کند که خود، عمق ناکارآمدی این نهاد را آشکار می‌کند. فساد و خویش‌خوری در شهرداری سبب شده که رسانه‌ها از وجود صدها کارگر خیالی در ریاست تنظیف پرده‌برداری کنند. مردم بارها تأکید کرده‌اند که مسئولان اکثر نواحی در فساد غرق‌اند و هیچ تلاشی برای برکناری آنان صورت نمی‌گیرد؛ اما این سروصدای مردم همواره نادیده گرفته شده است.

با این حال، هیچ تلاش فرهنگی برای همگام ساختن مردم با شهرداری در قسمت تنظیف شهر انجام نشده است. مسئولان شهرداری تنها در نشست‌های خبری خود از پایتخت‌نشینان گلایه کرده‌اند که همکاری لازم را با بخش تنظیف ندارند؛ اما خود، هیچ‌گاه در این زمینه فرهنگ‌سازی نکرده‌اند.

در این میان، رهبری حکومت وحدت ملی از فراهم کردن طرح‌های زیربنایی برای شهر کابل خبر می‌دهند، اگرچه این طرح‌ها در نفس خود قابل ستایش است؛ اما مسأله فوری و حیاتی جمع‌آوری و مدیریت کثافات است که زندگی شهروندان کابل را با تهدید مواجه کرده و چهره پایتخت را سخت مکدر و زشت ساخته است.

بدین‌ترتیب، شهرداری کابل نباید مسئولیت‌گریزی کند. از بدنه این نهاد باید فساد‌زدایی شود تا ظرفیت‌های لازم برای مدیریت شهر را پیدا نماید. در غیرآن، حتی اگر مدیریت پاک‌کاری شهر به بخش خصوصی واگذار شود، سایر مشکلات شهری جدایی از تنظیف چگونه مدیریت خواهد شد؟