اقتصاد

آلودگی هوا و تأثیرات بد آن در سلامتی انسان‌ها

آلودگی عبارت از تاًثیرات مُضر ناشی از عمل‌کرد انسان‌ها بالای محیط زیست و پراگنده شدن مواد ناپاک و زهری در محیط زیست می‌باشد و یا به عبارت دیگر تغییر نامطلوب در خواص فزیکی، بیولوژیکی، فزیولوژیکی نباتات تعریف کرد که باعث به خطر انداختن صحت، بقا و فعالیت‌های نباتات و سایر موجودات زنده می‌شود. تولیدات زراعتی، فابریکه‌های صنعتی، وجود کارخانه‌های مواد نفتی و استفاده نامناسب مواد فوسیلی (ذغال سنگ) که اکثر این آلودگی‌ها منبع انسانی دارد و می‌تواند رفع گردد، در آلودگی هوا تاثیرگذار است. زیرا علل بوجود آمدن این نوع آلودگی‌ها خود مردم‌اند.

عوض دانش

یکی از مشکلات و بحران‌های حل‌ناشده در پایتخت کشور، آلودگی هوای آن در تمام فصل‌های سال و خاصتا در فصل زمستان است. قبل از این‌که روی عوامل و بیرون رفت معضله آلودگی هوا در کابل سخن گفته شود، باید بدانیم که آلودگی چیست؟

آلودگی عبارت از تاًثیرات مُضر ناشی از عمل‌کرد انسان‌ها بالای محیط زیست و پراگنده شدن مواد ناپاک و زهری در محیط زیست می‌باشد و یا به عبارت دیگر تغییر نامطلوب در خواص فزیکی، بیولوژیکی، فزیولوژیکی نباتات تعریف کرد که باعث به خطر انداختن صحت، بقا و فعالیت‌های نباتات و سایر موجودات زنده می‌شود.

تولیدات زراعتی، فابریکه‌های صنعتی، وجود کارخانه‌های مواد نفتی و استفاده نامناسب مواد فوسیلی (ذغال سنگ) که اکثر این آلودگی‌ها منبع انسانی دارد و می‌تواند رفع گردد، در آلودگی هوا تاثیرگذار است. زیرا علل بوجود آمدن این نوع آلودگی‌ها خود مردم‌اند.

انسان‌ها می‌توانند، منبع آلودگی‌های محیطی را توقف و یا تغییر دهند، مانند انداختن توته‌های مازاد نان، خوراکه، ترکاری، میوه‌ها، مواد بسته‌بندی تجارتی، ضایعات مواد کیمیاوی در آب‌ها، کنارجاده‌ها و یا استعمال انجن‌های فرسوده عراده‌ها که کاربن‌دای اکساید بیشتر تولید می‌نماید. متأسفانه امروز ما به جای اینکه برای خوب‌تر شدن وضعیت هوای محیط مان دست به دست هم بدهیم و همکار باشیم، بیشترین خیانت را خود مان مرتکب می‌شویم. امروز کسی به فرهنگ شهرنشینی احترام نمی‌گذارد و بخاطر پاک نگهداشتن محیط از وجود مواد فاضله، پلاستیک‌های اضافی، اشغال و پوست‌ میوه‌ هیچ نوع همکاری نمی‌کند.

آلودگی هوا، آلودگی جنتیکی، آلودگی آب‌های زیرزمینی، آلودگی آب‌های سطحی، آلودگی خاک، آلودگی صوتی و به صورت کل هر آنچه که وضعیت اکوسیستم را برای موجودات زنده نا مطلوب سازد؛ به نوع خود آلودگی یاد می‌شود.

معضله آلودگی هوای کابل مخصوصاً در زمستان‌ها، مشکل‌ترین چالش سر راه شهروندان پایتخت است، فضای پر دود و غبار کابل برای شهروندان کابل آزاردهنده و مرگ‌بار است. در این مقاله سعی شده است تا اساسی‌ترین عوامل آلودگی هوا بیان شود که عبارت است از:

۱- وجود کاربن دای اکساید:

موجودیت و تجمع گاز کاربن‌دای اکساید در هوا ناشی از عراده‌های فرسوده، داش‌های خشت‌پزی، نانوایی‌ها، جنراتورهای کهنه، استفاده ذغال سنگ در حمام‌ها، وجود عراده‌های سنگین دیزلی، بخاری‌های مواد سوخت فوسیلی (ذغال سنگ) و… سبب مشکلات و امراض سردردی، سرچرخی، نفس‌تنگی، بیماری‌های گوش، لرزش عضلات، بی‌هوشی، کسالت وجود و مانع گرفتن اکسیجن و دیگر ناهنجاری‌ها می‌گردد. این گاز به حالت عادی زهری نبوده، مگر غلظت بیش‌تر آن علاوه بر اختلال دستگاه تنفسی انسان و حیوان، صدمه بزرگی را به لایه اوزون که قشر محاظفوی زمین استريال نیز وارد می‌کند.

۲- وجود کاربن مونو اکساید:

این گاز که ناشی از مواد سوخت ماشین های هوا پیما، عراده ها و کارخانه ها به شکل نیم سوز در هوا رها می شود، خطر ناک تر از کاربن دای اکساید است، زیرا در ترکیب این گاز یک اکسیجن موجود بوده، زمانیکه داخل سیستم تنفسی انسان و یا حیوان می گردد، نسبت تمایل با هیموگلوبین(ماده سرخ رنگ خون را که دارای آهن است، حجرات خون را غلیظ می سازد) تعامل نموده، یک آکسیجن دیگر از هیموگلوبین را تشکیل می دهد که در این صورت کاربو اکسی هیموگلوبین را تشکیل می دهد و  دستگاه تنفسی را به شدت تحت فشار قرار می دهد تا آکسیجن مورد نیاز را به قلب برساند، در این صورت فشار زیاد بر دستگاه تنفسی وارد گردیده و امراض مختلف قلبی، تنفسی و خفگان را به وجود می آورد که می توان از عوامل آن سردردی، سر گیچی، خستگی و کسالت وجود را نام برد و نیز گاز کاربن مونواکساید بالای نباتات نیز تاثیرات داشته و سبب کم شدن عمر نبات، پیج و تاب خوردگی برگ ها، عدم رشد برگ ها و پائین آوردن قدرت تکثیر را در نباتات به وجود می آورد.

۳- موجودیت تولید گازات کیمیاوی:

با آنکه ماشین های تصفیه هوا در بعضی از گوشه های شهر کابل نصب گردیده اما ذرات عنصر سرب که ناشی از سوخت تیل های بی کیفیت و تصفیه ناشده، خاک های آلوده، رنگ های تعمیراتی و بعضی از ذرات مضره و خطر ناک دیگر نیز در ترکیب هوای شهر کابل مشاهده گردیده است. سرب از جمله عنصر سمی است که سبب بیماری های گوناگون می شود مانند، بیماری های خونی و مغزی، نارسائی های فکری در کودکان، ضعف حافظه و نیز امکان بلند بردن چربی خون نیز متصور است.

متأسفانه بر خورد دوگانه  دولت و فساد گسترده مالی سبب شده است تا تاجران ما بی کیفیت ترین مواد سوختی و نفتی را وارد کشور کنند، تا اکنون هیچ اراده ی برای کنترول و آزمایش مواد و پمپ استیشن ها از طرف ادارات ذیربط وجود نداشته و گام های عملی در این  راستا بر داشته نشده است.

۴- موجودیت ذرات به شکل تعلیق و احتمال ترکیب گازات در هوا:

نبود یک پلان و برنامه درست برای سر سبزی مناطق و دامنه کوه های اطراف کابل و نیز قطع بیش از حد جنگلات، عدم توجه اداره شهرداری کابل برای جمع نمودن کثافات، عدم همکاری مردم نسبت به پاک نگهداشتن محیط شان، وجود بیش از حد ضایعات جامد و مایع در ترکیب هوای شهر، دست به دست هم داده و پارچه از دود و باروت را در اطراف نواحی شهر تشکیل می دهند و این وضعیت برای صحت شهروندان نهایت نگران کننده می باشد.

وجود گازات سلفر دای اکساید، نایتروجن اکساید، نایتریت، میتان و غیره را نمی توان نادیده گرفت. بخاطر نبودن دستگاه های پیشرفته ی تثبیت گازات مضره در هوا، ذرات موجود در هوا و گازات مذکور به نوبه خود بالای صحت حیوان و نباتات تاثیر ناگوار داشته و سبب مصاب به امراض مختلف می گردد. گازات مذکور به کمک شعاع آفتاب با ذرات و گازات دیگر عناصر تعامل نموده، عناصر و مواد مضره دیگر را بوجود می آورد. هر از گاهی به شکل باران زهری دوباره به زمین برگشت نموده و سبب امراض چون، مرگ های ناگهانی، نفس تنگی، برهم زدن کرویات سفید و سرخ خون، امراض جگر و قلب، جاری شدن آب از چشم و سوزش آن، امراض مختلف جلدی، حساسیت های موسومی و… را به بار می آورد که بخاطر تداوی آن سالانه سرمایه هنگفت جانی و مالی برای شهروندان به وجود می آورد.

آلودگی هوای کابل در این چهار تا عوامل خلاصه نمی شود بلکه امروز وجود بیش از حد عراده ها و وسایل ترانسپورتی، نبود شاهراه های عمومی برای عابرین، بندش های موتر در جاده های عمومی و هارنگ های بی وقفه دریوران سبب آلودگی های صوتی شده که در نفس خود خیلی خطر ناک و زیان آور است و همچنین نصب غیر معیاری پایه های دیش آنتن و مایکرو ویف های مخابراتی که در اثر پخش امواج الکترو مقناطیس به صورت مستقیم و غیر مستقیم امراض گوناگون مانند، لکه های جلدی، سرطان جلد و سوختگی، سقط جنین در مادران  و در اکثر موارد هم باعث مرگ آن عده کسانیکه در معرض مستقیم تشعشات آن قرار می گیرند می گردد و همچنین ضایعات مواد طبی و بیولوژیکی و دفن و سوختاندن غیر معیاری آن توسط مسئولین شفاخانه ها و کلنیک های صحی در کشور نیز در آلودگی هوا شهر رول بسیار بازی می کند.

وظیفه دولت و مردم در قبال آلودگی هوا چیست؟

تا به هنوز دولت و شهر داری کابل و اداره ملی محیط زیست هیچ گونه اقدام عملی بخاطر کاهش آلودگی هوا در کابل نکرده است، در حالیکه  سالانه بودجه ی زیاد در این ادارات به مصرف می رسد اما هیچ کار بنیادی جهت کاهش و بیرون رفت ازین معضل انجام نشده است.

دولت مردان ما هر از گاهی برای فروکش کردن خشم مردم در زمانیکه بروز این خطر ها بیشتر می شود با رفتن به  رسانه ها و دایر کردن کنفرانس ها و گفتمان های زیست محیطی و کاهش آلودگی هوا دست به یک سلسله اقدام می زنند اما همه ی شان در قالب شعار می ماند.

متأسفانه امروز نه دولت و نه هم مردم در قبال پاک نگهداشتن محیط، استفاده درست از وسایل و ابزار ترانسپورتی، احتیاط در  نگهداری محیط و اماکن سبز و جنگلی، معیار نکردنی چاه های آب و تشناب ها و … شرایط زیست محیطی که هم آسان است و هم در توان مردم و دولت می باشند، اقدام نمی کنند.

دولت می تواند که در ادارات مربوطه اشخاص مسلکی و فنی را  استخدام نماید و نیز تهیه نمودن وسایل و ابزار تخنیکی برای  تصفیه هوا، تفتیش و بررسی مواد نفتی، کنترول و جلوگیری از وارد کردن هرگونه مواد بی کیفیت نفتی، گازهای مایع، مواد خوراکه صحی، تنظیف شهر و جاده ها از وجود کثافات، دفن و سوختاندن معیاری مواد طبی و بیولوژیکی در صحراها و بدور  از مراکز تجمع مردمی، می تواند در جهت حل این معضل و بحران کلان  کمک کند.

همچنین مردم نیز به خاطر  نجات از آفت های گوناگون زیست محیطی و امراض که توسط آلودگی هوا برای شان به وجود می آید، باید همکاری همه جانبه را با ادارات ذیربط داشته باشند.