اقتصاد

در حاشیه افتتاح جاده ابریشم

   

زمانی که شکست‏ها و شکنندگی‏ها به انسان دست می‏دهد، در وجود خویش ناامیدی و یأس احساس می‏کند. زمانی این مساله بار بار تکرار شود و دوام یابد، باعث بوجود آمدن بیماری در انسان می‏گردد؛ اما زمانی از تنگناها و دشواری‏ها عبور نماید و کامیابی را کمایی کند شادابی و سرزندگی در او هویدا و برجسته می‏شود.
دقیقاً ملتی که برای سال‏های متمادی درگیر مشکلاتی چون: ناامنی و بدامنی، فقر، فقدان زمینه‏های کار، تهدید و تهاجم بوده است، اگرخبرهای فرح‏زا و احساس برانگیز را می‏شنود میزان امیدواری به زندگی بیشتر و بهتر می‏گرد و زمانی امیدواری به زندگی تقویت شد زمینه‏های پیشرفت و ترقی را به جستجو می‏گیرد.
در میان تیتر های درشت رسانه های خبری که مملو از گزارش های جنگ و کشتار،  ترور و تروریسم می باشند؛ گاهي خبر های نشاط  انگیز و فرح زا هم به نشر سپرده می شود. خبرهای که یکی پی دیگری کماکان از لحاظ روانی امید به زندگی را تقویت می نمایند.
يكي از جديدترين خبرهاي خوشحال كننده، بازگشايي دوباره راه ابريشم است كه هفته گذشته با وارد شدن يك كاروان سمبوليك اكو در مزار شریف افتتاح شد، راهي كه مي تواند افغانستان را به مركز مبادلات تجاري دنيا تبديل و از اين رهگذر هم شكوفايي بيش از پيش اقتصاد افغانستان را به همراه داشته و هم پويايي فرهنگي را بدنبال آورد.
همان گونه که در جریان هستیم در گذشته هاي نه چندان دور، جاده ابريشم يكي از مهم ترين مسيرهاي كاروان هاي اقتصادي جهان به حساب مي آمد كه سالانه بازرگانان زيادي براي انتقال ابريشم چين به اروپا از اين مسير عبور نموده و به كار تجارت و بازرگاني رشد و رونق مي بخشيدند.
با در نظر گرفتن چنین اهمیت تاریخی بلند و بلیغ از يك طرف و تحول فرهنگ تجارت جهانی از سويي، بازگشايي دوباره اين مسير مي تواند بسيار مهم و جدي تلقي گردد و در صورت استفاده بهينه از آن، مي تواند پويايي و رونق اقتصاد و فرهنگ افغانستان را به همراه داشته باشد.
ارزشمندی اقتصادی راه ابریشم
در این تردیدی نیست که اقتصاد يكي از مهم ترين و جدي ترين عرصه مبادلات بين الملل بوده كه از اين رهگذر قدرت هاي بزرگ دنيا ضمن انجام مبادله توليدات و محصولات ملي شان، به دست آوردهاي كلان اقتصادي دست مي يابند. صادرات و واردات مهم ترين بحث سياست گذاري اقتصادي واحدهاي سياسي به حساب مي آيد كه دانشمندان زيادي براي سودمند نمودن آن تلاش هاي وسيع و گسترده اي را انجام مي دهند و امروز بسياري تصميم هاي عرصه سياست بين الملل تحت تاثير منافع اقتصادي و مبادلات تجاري قرار می‏گیرند.
جاده ابريشم به دليل اينكه پيوند زنجيره اي قدرت هاي اقتصادي شرق آسيا به كشورهاي حوزه خليج، اروپا و آفريقا را فراهم مي سازد، توانايي آن را دارد كه به اصلي ترين راه مبادلات اقتصادي جهان تبديل شود.
شكي نيست كه فراهم آمدن چنين زمينه اي تاثير زيادي بر وضعيت اقتصادي و معيشتي دولت و مردم افغانستان خواهد گذاشت؛ چرا كه از يك طرف حضور تجاران بين المللي در كشور، توجه آن ها را به توانمندي هاي اقتصادي افغانستان جلب خواهد نمود و باعث خواهد شد كه اين توانمندي ها شكوفا گردند كه يقينا توسعه اقتصادي كشور را موجب مي گردد. بخصوص كه اين امر همزمان شده است با كشف معادن جديد و به بهره برداري سپرده شدن برخي از آنها. از طرف ديگر حضور خارجيها در كشور، آشنايي آن ها را با جاذبه هاي توريستي افغانستان بدنبال خواهد داشت كه اين خود مي تواند در شكوفايي اقتصاد افغانستان موثر واقع گردد.
علاوه بر اينها، منفعت اقتصادي كه از حق ترانزيت و درآمدهاي جانبي ديگر ناشي از عبور كاروان هاي تجارتي براي دولت و مردم افغانستان بدست مي آيد، قابل توجه خواهد بود.
تاثيرات فرهنگي جاده ابريشم
از کار های ارزشمند و حایز اهمیت که در عرصه جهانی جریان دارد، مبادلات و تعامل فرهنگي است كه بين كشورهاي قدرتمند جهان جريان دارد و سالانه هزينه هاي هنگفتي براي صدور فرهنگ به كشورهاي ديگر صورت مي گيرد. اين اهميت از آن جا ناشي مي گردد كه در بررسي هاي جديد علمي، فرهنگ را مهم ترين بستر براي عرضه محصولات و توليدات داخلي كشورها در خارج عنوان نموده و گفته مي شود، در صورتي كه فرهنگ يك كشور بتواند بر فرهنگ هاي ديگر غلبه نمايد، محصولات و توليدات مربوط به آن فرهنگ، بيشترين زمينه مصرف را در بازارهاي جهاني به خود اختصاص خواهد داد كه البته افغانستان امروز يكي از تجربه هاي عيني اين مسئله مي باشد.
ما امروز شاهد هستيم كه به علت شيوع فرهنگ هاي بيروني در كشور، فرهنگ مصرف مردم ما نيز مطابق به اين فرهنگ ها شكل گرفته و اجناس وارداتي بيشتر از همتاهاي داخلي خود زمينه مصرف دارند.
مهم تر از همه، مبادلات فرهنگي خود مي تواند به شكوفايي فرهنگي كشورها كمك نمايد و در صورتي كه ما بتوانيم از نقاط مثبت فرهنگ هاي وارده استفاده نماييم، قطعا مي توانيم به شكوفايي فرهنگي اميد وار باشيم.
چالش های پیش رو
اما، در كنار سايه روشن هايي كه به آن ها اشاره گرديد، چشم اندازهاي تاريك و نگران كننده نيز وجود دارد كه اگر نتوانيم در جهت حل آن ها تلاش هاي موثري انجام دهيم، بر دست آوردهاي اين عرصه تاثير منفي خواهد گذاشت.
۱- ناامني: يكي از معضلات نگران كننده است كه در موضوع مورد بحث تاثير حياتي دارد. مشكل تامين امنيت است كه در صورت عدم توانايي بر حل آن، حتي مي تواند ازرونق گرفتن كارهاي تجاري از مسير راه ابريشم كاسته و توجه تاجران بين المللي را به سمت و سوي ديگري سوق دهد.
مشكلي كه گفته مي شود در همان روز بازگشايي جاده ابريشم لحظاتي پيشتر از ورود كاروان سمبوليك اكو درگيري شديدي بين نيروهاي دولتي و مخالفان در مسير اين كاروان جريان داشته كه اين مي تواند براي تاجران بين المللي خبر نگران كننده باشد. تاجرانی كه مي خواهند با استفاده از اين مسير به تجارت خويش رونق بدهند.
البته كه مسئولين امنيتي وعده نموده اند، امنيت اين مسير را تامين خواهند نمود، ولي مشخص و پيدا است كه در شرايط فعلي نيروهاي افغاني قادر به انجام آن نخواهند بود و بايستي تلاش هاي بيشتري در اين زمينه صورت گيرد.
۲- ناتوانی مقامات محلی: برخی از مناطق، امروزه از پوشش امنیتی دولت تقریبا خارج شده است و در اين مناطق يا دولت اصلا حاكميت ندارد و يا آنكه حاكميت آن از سوي افراد و گروه هايي با محدوديت مواجه مي باشد. اين مسئله هم مي تواند مشكلات زيادي را فرا روي كاروان هاي تجاري قرار داده و آن ها را براي عبور از اين مسير با گرفتاري هايي مواجه سازد.
۳- فساد گسترده: وجود فساد و رخنه كردن عناصر آلوده در شريان هاي حكومتي، نگراني ديگر اين پروژه مي باشد. امروزه حتي خود مسئولان دولتي از وجود اين پديده زشت در رنج هستند و نگران آن مي باشند كه با حضور افراد آلوده، دست آوردهاي اين پروژه ملي نابود گرديده و عملا كشور از اين پروژه پر منفعت سودي نخواهد برد.
اما در اخیر
در كنار همه ي شک و تردید ها، گشايش دوباره راه ابريشم، خبري خوشحال كننده و مسرت بخش بوده و اميد مي رود كه مسئولان با در نظر گرفتن راهكارهاي سنجيده و اصولي به شكوفايي هر چه بيشتر اقتصاد و فرهنگ افغانستان كمك نمايند.