سیاست و امنیت

نوع دیگری از فساد؛ کمپاین با پول کمکی بین‌المللی

عبدالستار

به دنبال رخداد ۱۱ سپتامبر حوادثی در کشور رخ دادند که زمینه را برای زوال طالبان و ظهور افغانستان نوین مهیا کردند و بر ویرانه‌های امارت طالبانی، نظم نوین سیاسی پی‌افکنده شد. مردم که از جور و بیداد زمانه و حکومت‌های ناکارا و فاسد قامت‌شان خم شده بود، از نظم نو با شور و شادی استقبال کرده و آن‌ را در حکم سحر شام‌ تار ‌شان می‌دیدند. شوق زندگی دوباره در آن‌ها بیدار شده بود و همه از اتفاق میمون و خجسته طلوع سامان سیاسی دموکراتیک از پس شب‌های تاریک امارت طالبانی سرشار از خوشی بودند.

به موازات شکل‌گیری حیات سیاسی جدید برای افغانستان، کمک‌های جامعه بین‌المللی نیز سرازیر شد. جامعه جهانی در کنار حضور نظامی تعهد کرد که افغانستان را در امر مبارزه با تروریزم و تأمین امنیت و نیز ساختن زیربناهای اقتصادی یاری کند. شرکای بین‌المللی افغانستان، بخصوص ایالات متحده امریکا، در یک‌ونیم دهه گذشته میلیاردها دالر به افغانستان کمک کردند تا پایه‌های نظام سیاسی نوپای افغانستان تقویت شده و کشور بتواند روی پاهای خود بیایستد. این کمک‌ها سبب شد که دستاوردهای فوق‌العاده درخشانی در یک‌ونیم دهه گذشته شکل بگیرد و دگرگونی‌های قابل توجهی در تمام بخش‌ها بوجود آید.

این اما تمام داستان و کل ماجرا نیست. بخشی از داستان و روی غمبار و غم‌انگیز آن، حیف و میل‌ شدن کمک‌هایی است که در یک‌ونیم دهۀه گذشته از سوی جامعه‌ جهانی به هدف بازسازی افغانستان انجام شده است. میزان کمک‌های جامعه جهانی در یک‌ونیم دهه گذشته به افغانستان یک رقم خیره‌کننده است و در کنار آن میزان حیف و میل و سوءاستفاده از این کمک‌ها نیز وحشتناک و تأمل‌برانگیز است. از همین رو کانگرس ایالات متحده اداره بازرسی ویژه ایالات متحده برای بازسازی افغانستان (سیگار) را ایجاد کرد تا بر کمک‌های این کشور به افغانستان بیشتر نظارت صورت گیرد. سیگار از زمان تأسیس تا کنون گزارش‌های زیادی از فساد و سوءاستفاده از کمک‌های جامعه بین‌المللی در افغانستان به نشر رسانده است. در تازه‌ترین مورد، جان سپکو، بازرس ویژه ایالات متحده امریکا برای بازسازی افغانستان، در چهارمین نشست سالانه اتحادیه اروپا که هفته گذشته در ارگ ریاست جمهوری برگزار شده بود از فساد گسترده در افغانستان هشدار داد و تأمین امنیت را منوط به برچیده‌شدن فساد دانست. آقای سپکو از هزینه‌شدن پول‌های ایالات متحده در کاروزارهای انتخاباتی سخن گفته و از این کار انتقاد کرد.

بدون شک، کمک‌های جامعه جهانی کمک به ملت و مردم افغانستان است و هرگونه استفاده از این کمک‌ها برای رسیدن یک تیم و فرد مشخص به رأس اقتدار سیاسی جفا در حق ملت افغانستان است و فساد محسوب می‌شود. استفاده از کمک‌های جامعه جهانی در کاروزار و پیکارهای انتخاباتی موازنه را بین نامزدان برهم زده و رقابت سالم و عادلانه را از میان برمی‌چیند. حکومت وحدت ملی اگر در تعهداتش صادق است و اراده جدی برای مبارزه با فساد دارد، نباید کمک‌ها و پول‌های جامعه بین‌المللی را در جهت رسیدن تیم‌ و افراد مشخص به قدرت سیاسی هزینه کند، بلکه به جای آن از این پول‌ها در جای درست آن و در کمک به بهبود وضعیت اقتصادی و معیشتی شهروندان افغانستان کار گیرد. آنچه که از کارگزاران نظام سیاسی افغانستان انتظار می‌رود، احترام به قاعده بازی دموکراتیک در کشور است. قاعده بازی دموکراتیک حکم می‌کند که افراد با ارائه برنامه‌ها و کارنامه‌های‌شان به میدان رقابت پا گذارند و نه اینکه با استفاده از پول‌های ملت و خزینه دولت روانه کاروزار و پیکارهای انتخاباتی شوند. استفاده از پول‌های اپراتیفی در پیکارهای انتخاباتی نیز پایه‌های نظام سیاسی که پس از ۲۰۰۱ در کشور پی‌افکنده شده را سست کرده و به گسترش و اشاعه فساد کمک می‌کند نه به دولت‌داری و حکومت‌داری خوب. تا این جای کار، حکومت وحدت ملی در امر مبارزه با فساد و جلوگیری از سوء استفاده از کمک‌های جامعه جهانی ناکام بوده و حرفی برای گفتن به مردم نداشته است. انتظار گروه‌ها و جریان‌های سیاسی از حکومت این است که با فساد به گونه جدی مبارزه کند، امنیت انتخابات را تأمین کند و از هرگونه استفاده از کمک‌های جامعه جهانی در رسیدن یک تیم یا فرد مشخص به قدرت سیاسی احتراز کند. حکومت باید زمینه تقلب و فساد در انتخابات را از بین برده و بگذارد مردم هرکس را شایسته دیدند به قدرت برسانند. احترام به رأی مردم از بدیهی‌ترین اصول دموکراسی است.