فرهنگ و اندیشه

سفیر سعادت؛ بعثت پیامبر اعظم (ص)

بدون تردید روبرو شدن با فرشته وحی، آمادگی خاصی می‌طلبد و تا روح شخص بزرگ و نیرومند نباشد، تاب تحمل بار پیامبری و ملاقات با فرشته را نخواهد داشت. «امین قریش» این آمادگی را از راه عبادت های طولانی، تفکرهای همیشگی و عنایات خاص الهی به دست آورده بود. به نقل بسیاری از تاریخ‌نگاران سیره‌نویس، پیش از بعثت، رؤیاهایی می‌دید که مانند روز روشن دارای واقعیت بود. تا اینکه فرشته وحی، جبرئیل امین در برابر او قرار گرفت و گفت: «بخوان.»

بدون تردید روبرو شدن با فرشته وحی، آمادگی خاصی می‌طلبد و تا روح شخص بزرگ و نیرومند نباشد، تاب تحمل بار پیامبری و ملاقات با فرشته را نخواهد داشت. «امین قریش» این آمادگی را از راه عبادت های طولانی، تفکرهای همیشگی و عنایات خاص الهی به دست آورده بود. به نقل بسیاری از تاریخ‌نگاران سیره‌نویس، پیش از بعثت، رؤیاهایی می‌دید که مانند روز روشن دارای واقعیت بود. تا اینکه فرشته وحی، جبرئیل امین در برابر او قرار گرفت و گفت: «بخوان.»

محمد (ص) پاسخ داد: «من توانایی خواندن ندارم». جبرئیل سه‌بار خواسته‌اش را تکرار کرد و پس از بار سوم، ناگهان حضرت احساس کرد می‌تواند لوحی را که در دست فرشته است بخواند و این آیات را که در حقیقت دیباچه کتاب سعادت بشر به شمار می‌رود، قرائت کند: «بخوان به نام پروردگارت که [موجودات را] آفرید…». در این زمان، محمد (ص) به انجام رسالتی الهی مأمور گردید.

اهداف بعثت

الف) تزکیه

یکی از اهداف مهم و اصلی در بعثت حضرت محمد (ص) تزکیه است تا انسان را از شرک به توحید و نیز ترک اخلاق و رفتار ناپسند فراخواند. دو گرایش، یکی به سوی فضیلت و دیگری به طرف رذیلت در نهاد انسان قرار داده شده است. دو راهبر نیز او را راهنمایی می‌کنند؛ یکی به سوی ملکوت و نورانیت و دیگری به سوی تباهی و ظلمت. پیامبر (ص) انسان را به سوی پاکی و پرهیزکاری هدایت می‌کند و با آموزه‌های الهی، از آلودگی کفر و نفاق که بدترین آلودگی هاست، نجات می‌دهد و از پستی‌ها و ذلت گناه و تباه شدن می‌رهاند. قرآن کریم این هدف اساسی را این گونه تبیین کرده است: «او خدایی است که از بین مردم پیامبری برانگیخت تا بر آنان آیات خدا را تلاوت کند و آنان را تزکیه نماید و کتاب و معارف به آنان آموزش دهد». نیز در آیه‌ای دیگر، خداوند خطاب به رسول خاتم صلی الله علیه و آله می‌فرماید: «کتاب آسمانی بر تو نازل کردیم تا مردم را از تاریکی‌ها به سوی نور رهنمود باشی.»

ب) تربیت

یکی از مهم‌ترین برنامه‌های پیامبر گرامی اسلام، تربیت انسان هاست. تربیت به معنای فراهم کردن زمینه‌ها و عوامل برای به فعلیت رساندن و شکوفا کردن استعدادهای انسان در جهت مطلوب است. او باید زمینه‌ها را برای شکوفایی استعدادهای «خلیفة اللّه » شدن آماده کند که ابعاد گوناگونی دارد. او باید انسان‌ها را آماده کند تا از نظر علمی بهترین رابطه را با خدای خود، با هم نوع خود، با قوانین و مقررات اجتماعی، با خانواده و با خود داشته باشند تا بتوانند مورد سجده فرشتگان قرار گیرند. یکی از دانشمندان فرانسوی می‌گوید: «بزرگ‌ترین قانون اصلاح و تربیت، همان دقایقی است که به نام وحی، قسمت به قسمت بر محمد صلی الله علیه و آله نازل شده و امروز به نام قرآن در بین بشر است». پیامبر والامقام اسلام در مدت کوتاهی، انسان‌هایی بزرگ مانند علی (ع)، زهرا علیهاالسلام، سلمان فارسی، ابوذر، مقداد و… را تربیت کرد.

ج) اتمام حجت

یکی از اهداف بعثت، اتمام حجت بر انسان است؛ زیرا بدون تردید عاقبت انسان به دو مقصد رستگاری و تباهی می‌انجامد. در فرجام کار بشر، سخن از پاداش و کیفر است. کیفر بدون اتمام حجت، از نظر عقل ناپسند است. باید ابتدا راه از بیراهه مشخص گردد، آن گاه اگر کسی بیراهه رفت و با قهر و غضب الهی مواجه شد، دلیل و برهان برضد خدای سبحان نداشته باشد. قرآن کریم در تشریح علت آشکار شدن راه حق از باطل می‌فرماید: «تا انسانی که راه تباهی را انتخاب کرده، با آگاهی از عاقبت سوء آن باشد و آنکه راه رستگاری را پیش گرفته نیز با علم و آگاهی باشد». با مبعوث شدن پیامبر خدا، حجت بر مردم تمام شده، زیرا آن حضرت مشعلدار هدایت است. اگر کسی به پیام و دعوت او توجه نکرد و بیراهه رفت و دچار کیفر و عذاب شد، خود بر خویشتن ظلم کرده و از طرف خدا هیچ ستمی اِعمال نشده است.