فرهنگ و اندیشه

کتاب‌خانه عامه در آستانه فروریزی + عکس

با توجه به این که مخزن‌های کتاب‌خانه پُر از کتاب‌های با اعتبار و منابع دست اول است؛ اما مراجعه کنندگان، اندک به نظر می‌آید؛ روزانه چیزی حدود ۵۰ ـ ۶۰ نفر. این رقم جدای از این که کم‌علاقه‌گی به کتاب‌خوانی را در پایتخت به نمایش می‌گذارد، ضعف مسوولان را نیز آشکار می‌سازد. فضای کتاب‌خانه نیز به گونه‌ای است که کم‌تر کسی را به خود مجذوب می‌کند: فضای خشک و خسته کننده. مسوول این کتاب‌خانه می‌پذیرد که کارمندان کتاب‌خانه فنی نیستند و در ارایه خدمات نیز مشکلات وجود دارد؛ اما وی همه کاسه و کوزه را برسر مسوولان وزارت اطلاعات و فرهنگ می‌شکند.

 

اسدالله گلستانی

کتاب‌خانه عامه در سال ۱۳۴۵ خورشیدی بنیادگذاری شده است. این کتاب‌خانه در مرکز شهر کابل و در همسایگی لیسه عالی استقلال ـ از نخستین و با اعتبارترین لیسه‌های افغانستان ـ موقعیت دارد.

با توجه به این که مخزن‌های کتاب‌خانه پُر از کتاب‌های با اعتبار و منابع دست اول است؛ اما مراجعه کنندگان، اندک به نظر می‌آید؛ روزانه چیزی حدود ۵۰ ـ ۶۰ نفر. این رقم جدای از این که کم‌علاقه‌گی به کتاب‌خوانی را در پایتخت به نمایش می‌گذارد، ضعف مسوولان را نیز آشکار می‌سازد.

فضای کتاب‌خانه نیز به گونه‌ای است که کم‌تر کسی را به خود مجذوب می‌کند: فضای خشک و خسته کننده. مسوول این کتاب‌خانه می‌پذیرد که کارمندان کتاب‌خانه فنی نیستند و در ارایه خدمات نیز مشکلات وجود دارد؛ اما وی همه کاسه و کوزه را برسر مسوولان وزارت اطلاعات و فرهنگ می‌شکند.

حمیدالله شهرانی در گفت‌وگو با هفته نامه انسجام اظهار داشت؛ با آن‌که از سال‌ها بدین سو کتاب‌خانه عامه زیر نظر وزارت اطلاعات فرهنگ فعالیت دارد؛ اما از امکانات ناچیز برخوردار است. تعمیر قدیمی و تجهیزات فرسوده نمونه بارز آن می‌باشد.

آقای شهرانی افزود: «با آن که کتاب‌های متداول عصر تا حدودی در کتاب‌خانه عامه موجود می‌باشد؛ اما دولت هیج توجه به کتاب‌خانه عامه ندارد، در طی چند سال اخیر یک عنوان کتاب هم برای کتاب‌خانه عامه از سوی دولت و به خصوص وزارت اطلاعات و فرهنگ خریداری نشده است.»

وی در ادامه گفت که بی‌توجهی دولت سبب شده تا فرهنگ کتاب‌خوانی و جمع‌آوری معلومات رونق چشم‌گیر نداشته باشد و کم‌تر به کتاب‌خوانی ارج نهاده شود.

تاراج کتاب‌خانه عامه؛ از کتاب تا ساختمان

جنگ‌های سه‌دهه، زیربناهای اقتصادی و فرهنگی کشور را نابود کرد. کتاب‌خانه عامه نیز از جنگ‌ها در امان نمانده است. رییس کتاب‌خانه عامه می‌گوید که صدها جلد کتاب از نمایندگی‌های کتاب‌خانه عامه به سرقت رفته‌اند.

آقای شهرانی گفت: «متاسفانه در اثر جنگ‌ها در سال‌های قبل تعمیرهای کتاب‌خانه عامه در ولایات و نواحی کابل تخریب و صدها جلد کتاب به سرقت رفت و در بعضی نقاط تعمیر آن نیز به مخروبه تبدیل گردید و یا هم زمین آن توسط زورمندان غصب و به بلندمنزل‌های شخصی تبدیل گردیده است.»

کتاب‌خانۀ غنی؛ تهی از مراجعه کنندگان

براساس معلومات رییس کتاب‌خانه‌ عامه این کتاب‌خانه با داشتن صدها هزار جلد کتاب، شش روز در هفته فعالیت می‌کند و بیش‌تر مراجعه کنندگان این کتاب‌خانه را دانشجویان و محققان تشکیل می‌دهند.

با این حال، برخی از مراجعه کنندگان می‌گویند که کتاب‌های به‌روز را کم‌تر می‌توان در این مکان یافت. جمال‌الدین؛ یکی از مراجعه کنندگان در این مورد به انسجام گفت: «طبیعی است وضعیت فعلی کتاب‌خانه عامه پاسخ‌گوی نیازهای مراجعه کنندگان نیست و به همین دلیل، کم‌تر به این کتاب‌خانه مراجعه می‌شود.»

از سویی‌هم، مسوول کتاب‌خانه عامه می‌گوید که این کتاب‌خانه با مشکلات جدی روبه‌رو است. وی گفت: «نبود تعمیر و نبود کارمندان مسلکی مشکلات اولیه کتاب‌خانه است. کارمندان که در حال حاضر در کتاب‌خانه عامه فعالیت می‌کنند با تجربه هستند؛ اما مسلکی نمی‌باشند.»

تعمیر کتاب‌خانه در آستانه فروریزی

به گفته آقای شهرانی، ساختمان کنونی کتاب‌خانه عامه بیش از هفتاد سال قدمت داشته و ممکن به خاطر فرسوده بودن آن هر لحظه فروریزد و داشته‌های آن نابود شود یا دست‌کم آسیب ببیند.

وی گفت که برای حل این مشکل، طرح تأسیس یک‌ کتاب‌خانه جدید با رهبری وزارت اطلاعات و فرهنگ در میان گذاشته شده است.

آقای شهرانی می‌گوید که سنگ تهداب یک کتاب‌خانه مجهز که ۲۰ جریب زمین را در ساحه یکه‌توت شهر کابل احتوا می‌کند، گذاشته شده است؛ اما نبود بودجه سبب تأخیر در ساخت این کتاب‌خانه گردیده است. مسوولان می‌گویند که ۵۰ میلیون دالر هزینه اعمار و تجهیز کتاب‌خانه ملی برآورد شده و این هزینه، از توان وزارت اطلاعات و فرهنگ خارج است.