یک پژوهشگر علوم اسلامی: عید سعید قربان، عید همبستگی مسلمانان است

استاد دانشگاه و پژوهشگر علوم اسلامی عید سعید قربان را عید همبستگی و اتحاد مسلمانان خواند و گفت که این عید بهانه خوبی برای زدودن کینه و کدروت‏ها است. محمد حسین مرادی، در گفت‏وگوی ویژه با «انسجام» ضمن تشریح فلسفه حج و عید قربان، اظهار داشت آنانی که توانایی مالی بهتری نسبت به سایرین دارند باید با فرودستان جامعه همکاری کنند. مشروح این گفت‏وگو در ذیل آمده است:

استاد دانشگاه و پژوهشگر علوم اسلامی عید سعید قربان را عید همبستگی و اتحاد مسلمانان خواند و گفت که این عید بهانه خوبی برای زدودن کینه و کدروت‏ها است.
استاد محمد حسین مرادی، در گفت‏وگوی ویژه با «انسجام» ضمن تشریح فلسفه حج و عید قربان، اظهار داشت آنانی که توانایی مالی بهتری نسبت به سایرین دارند باید با فرودستان جامعه همکاری کنند. مشروح این گفت‏وگو در ذیل آمده است:
جناب استاد مرادی! در آستانه فرارسیدن روزهای عید سعید اضحی که در روایات از آن به عنوان بزرگ‏ترین عید مسلمین یاد می‏شود قرار داریم، می‏شود کمی در خصوص عظمت و بزرگی این عید توضیح دهید؟
با نام و یاد خدا و عرض سلام خدمت شما و خوانندگان گرامی شما! نخست از همه فرارسیدن عید سعید اضحی را به شما و از طریق شما به تمام خوانندگان گرامی‏تان تبریک و تهنیت گفته و برای همه هموطنان محترم آرزوی روزهای خوب و خوش، توأم با آرامش و امنیت می‏نمایم.
در اسلام اعیاد فراوانی وجود دارد؛ اما بزرگ‏ترین آن‏ها عید فطر و عید قربان است. در میان این دو عید؛ اما عید قربان از جایگاه و عظمت بیش‏تری برخوردار است و به این معنا نیست که از عظمت عید فطر کاسته شود. هر کدام جای خود دارد.
شایسته خواهد بود که برای بیان عظمت و بزرگی عید سعید اضحی به احادیث و روایاتی از بزرگان دین و ائمه معصومین (ع) تمسک بجوییم.
حضرت امام جعفرالصادق (ع) در روایتی می‏فرمایند که عید سعید اضحی یکی از بزرگ‏ترین اعیاد اسلامی است و کسانی که این عید را زنده و برپا نگهدارند، چون یکی از نشانه‏ های عظمت خداوند تبارک و تعالی است از اجر و ثواب بالایی در روز آخرت برخوردار خواهند شد. همچنان خداوند تبارک و تعالی می‏فرماید از گوشت و خون قربانی به خدا نمی‏رسد، جز آنچه تقوای شما است.
در تفسیر این کلام نورانی آمده که قربانی کردن توأم با تقوا و خلوص از گرامی‏ترین و با عظمت ‏ترین نیکی‏ها در پیشگاه خداوند تبارک و تعالی است. به نظرم این دو جمله خود عظمت و بزرگی این عید را برای همه واضح می‏سازد.
عید قربان از سوی دیگر، به عنوان عید اتحاد و یگانگی مسلمین نیز یاد می‏شود، چرا که در این ایام حجاج از سراسر دنیا بدون هیچ‏گونه تبعیض در رنگ، نژاد و زبان برای عبادت و بندگی خدا در مکه مکرمه گرد هم می‏آیند و هم‏زمان که بر شیطان سنگ می‏زنند، شیطان درون را که همانا نفس اماره آدمی است نیز به سنگ پرهیزگاری می‏کوبند، بنابراین عید سعید اضحی یکی از بزرگ‏ترین و با عظمت‏ترین اعیاد مسلمین می‏باشد.
جناب استاد! اصلا فلسفه عید قربان چیست؟
قربانی کردن ریشه در دوران قبل از تاریخ بشر دارد. انسان های اولیه که از فهم طبیعت عاجز بودند، برای به دست آوردن ترحم خدایان دست به قربانی کردن حیوانات و انسان‌ها می‏زدند. این سنت در اسلام نیز پذیرفته شده است.
فلسفه عید قربان را مبارزه با هوا و هوس و نفس سرکش تشکیل می‏دهد. در روایات مختلف دینی آمده که حضرت ابراهیم خلیل‎ در سن بالا دارای فرزندی شد که او را اسماعیل نام نهاد و برایش بسیار عزیز و گرامی بود؛ اما مدت‏ها بعد، هنگامی که اسماعیل به سنین نوجوانی رسید، فرمان الهی چندین‏بار در خواب به ابراهیم نازل شد و بدون ذکر هیچ دلیلی به او دستور داده شد تا اسماعیل را قربانی کند.
حضرت ابراهیم پس از کشمکش‏های فراوان درونی، فرمان و خواست پروردگارش را بر محبت فرزند ترجیح داد و با موافقت خالصانه فرزندش، به محل مورد نظر می‏رود و حضرت ابراهیم آماده سر بریدن فرزند محبوب خود می‌شود؛ اما به هنگام انجام فرمان الهی، خداوند که او را سربلند در امتحان می‌یابد، گوسفندی را برای انجام ذبح به جای اسماعیل (ع)، به نزد ابراهیم می‏فرستد و از اینجا است که عید قربان شکل می‏گیرد و اصل فلسفه آن را نیز مبارزه با نفس سرکش تشکیل می‏دهد.
داستان حضرت ابراهیم و اسماعیل (علیهم السلام)، یک پیام بسیار بزرگ برای انسان‏ها دارد که همانا قربانی کردن نفس اماره برای بدست آوردن رضای خدا است و تجلیل از عید قربان پذیرش از بندگی خالصانه خدا و قربانی و به بند کشیدن نفس اماره است.
آقای مرادی! وقتی ما که قربانی می‏کنیم، این قربانی فلسفه ‏اش چیست؟
قربانی کردن که یکی از مناسک حج است، پیام‏ها و راز و رمزهای قابل توجهی برای امت اسلام دارد. نخستین فلسفه و حکمت روشن قربانی که در قرآن به آن اشاره شد، بالاترین مراتب تقوی است. در آیه ۳۷ از سوره حج می‏خوانیم که :«لن ینال الله لحومها ولا دماءها ولکن یناله التقوی»؛ یعنی خون و گوشت قربانی که جزء مناسک منی است به خدا نمی‏رسد، بلکه روح عمل است که تقرب ‏آور است و تقوای این کار به خدا می‏رسد. عمل قربانی کردن در واقع یک حکم دارد یک حکمت. حکم آن، کشتن یک گوسفند و حکمت آن با تقوا بالا رفتن است.
هر عملی که در آن تقرب باشد، قربانی است. این تقوا نه تنها به طرف خدا صاعد می‏شود، بلکه به خدا می‏رسد و چون تقوی، وصف نفسانی روح انسان متقی است که جدای از جان انسان نیست، اگر تقوی به خدا برسد، انسان متقی نیز به خدا می‏رسد.
تقوی مراتبی دارد و قربانی می‏تواند اشاره به بالاترین مراتب تقوی باشد. یک مرتبه از تقوی اجتناب از گناهان است، مرحله بالاتر، اجتناب از مطلق کارهای ناپسند چه گناه و چه مکروه است و بالاترین مرتبه‏ اش نیز این است که در دل انسان جز محبت و عشق به خدا و ارزش‏های دینی چیز دیگری نباشد که «دل حرم خداست.»
در آموزه‏ های دینی همواره بر دستگیری و مساعدت با مستمندان و فقرا تاکید شده است، این امر تا چه پیمانه در جامعه ما رعایت می‏شود؟
بنده به عنوان یک انسان مسلمان از همه کسانی که توانایی مالی دارند و از نظر اقتصادی در جایگاه بهتری قرار دارند می خواهم که در این ایام در رحمت الهی به روی بندگانش باز است از فقرا و مستمندان غافل نشوند و تا جایی که می‏توانند ولو به اندازه یک دانه خرما باشد از فقرا و افراد پایین‏دست جامعه دستگیری کنند و شادی ایام عید را با سایرین تقسیم نمایند.
به عنوان آخرین پرسش، توصیه‏تان به خانواده های که بین ‏شان رنجیدگی خاطر پیش‏آمده در این روزها چیست؟
در منابع اسلامی اشارات فراوانی بر این موضوع رفته است و همواره تاکید شده که در مراسم‏های متفاوت و به ویژه در مناسبت‏های اسلامی بیایید و کدورت‏هایی که بین‏تان هست را کنار بگذارید. و چه زیبا است که ما نیز به پیروی از این فرمایشات با قرار گرفتن در کنار یکدیگر در نماز عید، با پایان نماز، کینه و کدورت‏ها را نیز از خود دور کنیم و به جای آن لطف و بخشش خداوند را برای همدیگر آرزو نماییم.
سپاس از شما جناب استاد مرادی!

0 پیام‌