نگاهی ژرف به پدیده آلودگی هوای شهر کابل، پیامدها و راهکارهای آن (بخش دوم)

ممکن است از طر یق گرد و غبار ناشی از طوفان‎ها، بادها، ویروس‎ها، باکتری‎ها، احتراق مواد سوخت، ذوب فلزات، ذرات خروجی سرب از موترها، ذرات ایروسیل حاصل از صنایع مختلف زراعتی و یا سرامیک و سمنت به اتمسفیر وارد ‎گردد. موجودیت این ذرات در اتمسفیر هوای کابل به (17،363)  تن می‎رسد. زمانی‎که مقدار زیاد هایدروکاربن‎ها و مقدار کم اکسایدهای نایتروجن وارد هوا می‎شوند، به اثر تابش نور خورشید وارد تعاملات پیچید کیمیایی شده و در نتیجه، آلوده کننده‎های ثانوی پراکسی استیل نایترایت (PAN) Peroxy Acetyle Nitrate  و اوزن (O3) را به وجود می‎آورند.

تعریف‎های آلودگی هوا
پیری (Peary) و همکاران ایشان در سال 1378 از آلودگی هوا این‎گونه تعریف کرده‎ اند: آلودگی هوا عبارت از حضوری یک و یا بیش از یک آلوده کننده در هوای آزاد است. به عنوان مثال: گرد و خاک، دود غلیظ و یا بخارات به تعدادی زیاد با خواص مشخص متداوم که می‎توان حیات نباتات و دیگر زنده جان‎ها را به مخاطره اندازد و یا این‎که به نحو قابل ملاحظه در روند درست و مطلوب زندگی نباتات اخلال ایجاد کند.
آلودگی هوا عبارت از وجود یک یا چند آلوده کننده مانند گرد و غبار، گازات، بو، دود، بخار و غیره در هوای آزاد با مقدار معین و زمان پایداری آن در فضا بوده که برای زندگی انسان، حیوان و نبات خطرناک و برای اموال مضر می‎باشد و یا هم هر ماده‌ ای که وارد هوا شود، خواص فزیکی، کیمیایی و زیستی آن را تغییر می‌دهد و به چنین هوای تغییر یافته، هوای آلوده گویند.
منابع آلودگی هوا
منابع اساسی آلودگی هوا به دو صنف تقسیم می‎شوند:
الف- منابع طبیعی؛
ب- منابع مصنوعی.
الف- منابع طبیعی؛
1- طوفان‎ها و گرد و غبار
باد و طوفان‎های ریگی موجب بالارفتن غلظت ذرات معلق در هوا می‎شوند. بیش‎ترینه طوفان مقدار زیاد مواد جامد و ذرات را به فضا وارد می‎کند. این ذرات، علاوه بر آلوده کردن فضا، عاملی مهم برای انتقال میکروب‎ها نیز می‎باشد. این طوفان‎ها که بیش‎تر موسمی‎اند در کشور ما فراوان دیده می‎شوند و گاهی غلظت آن به اندازه‎ای می‎رسد که جلو شدت نور آفتاب را گرفته و این طور وانمود می‎شود که گویا کسوف رخ داده است. در نقاط صنعتی این نوع طوفان‎ها گرد و خاک و ذرات را به هوا می‎فرستند. اثرات آلوده کننده‎ها را تشدید می‎نمایند؛ طوری که مواد کیمیایی ناشی از فعالیت‎های صنایع مختلف با این ذرات یک‎جا شده و ذرات آلوده کننده‎ای که تاثیرات منفی بیش‎تر دارند را تشکیل می‎دهند.
2-  دود و خاکستر ناشی از آتش‎سوزی جنگل‏ها
به اثر آتش‎سوزی جنگل‎ها که ممکن به دلایل مختلف همچون غفلت انسان‎ها، نگهبانان جنگل، رعد و برق و غیره رخ دهد، مقدار قابل ملاحظه‎ای مواد آلوده کننده مانند گاز کاربن مونو اکساید، اکسایدهای نایتروجن، هایدروکاربن‎ها، ذرات، دود، خاکستر و غیره به هوا منتشر می‎شود.
3-  شهاب‎های آسمانی
شهاب‎های آسمانی، گازات و مواد مختلف را از خود در فضا باقی می‎گذارند که طبق تخمین سالانه به 2000 تن بالغ می‎گردد.
4- منابع نباتی و حیوانی
این منابع مانند ذرات بیولوژیک و گازهای ناشی از گنده شدن و تخمیر موادی که در هوا منتشر شده، در آلودگی آن نقش اساسی دارند.
ب- آلوده کننده‎های مصنوعی
منابع مصنوعی که به اثر فعالیت‎های بشر به وجود آمده و مورد استفاده روزمره می‎باشد، شامل وسایط نقلیه، موسسات صنعتی، کوره‎های خشت‎پزی، نانوایی‎ها، جنراتورهای شهری و خانگی است.
آلوده کننده‎هایی که از منابع طبیعی و مصنوعی به هوا وارد می‎شوند، قرار ذیل‎اند:
1- کاربن‎دای اکساید
موجودیت و تجمع گاز کاربن‎دای اکساید در هوا ناشی از موترهای فرسوده، داش‎های خشت‎پزی، نانوایی‎ها، حمام‎ها، جنراتورها، موترهای سنگین دیزلی، بخاری‎های مواد سوخت فوسیلی است. موجودیت گاز مذکور در اتمسفیر هوای کابل به (650،846) تن می‎رسد.
2-  کاربن مونو اکساید (CO)
این گاز که ناشی از مواد سوخت ماشین‎های هواپیما، عراده جات، کارخانه‎های به شکل نیم‎سوز در هوا رها می‎شوند خطرناک‎تر از کاربن‎دای اکساید است. موجودیت گاز مذکور در اتمسفیر هوای کابل به(97،068) تن می‎رسد.
3- اکسایدهای نایتروجن (NOx)
به اثر سوختاندن گاز طبیعی، کوره‎های نفت‎سوز، مراکز تولید انرژی برق، وسایط نقلیه موتری و کارخانه‎های تولید مواد کیمیایی به فضا انتشار می‎یابد. موجودیت گاز مذکور در اتمسفیر هوای کابل به (16،183) تن می‎رسد.
4- اکسایدهای سلفر  (Sox)
از طریق احتراق مواد سوخت فسیلی، صنایع نفت، مراکز تولید انرژی برق، ذوب سنگ‎های معدنی سلفردار و کارخانه‎های تولید سلفوریک اسید وارد اتمسفیر می‏شود. موجودیت اکسایدهای سلفر در اتمسفیر هوای کابل به (2،484) تن می‎ر سد.
5- هایدرو کاربن‏ها (HC)
از طریق تبخیر محصولات و محلول‎های عضوی صنعتی، سوختن چوب، مراحل تهیه کوک، احتراق زغال سنگ، مراحل تخطیر و تصفیه نفت، صنایع لعاب کاری و رنگ‎آمیزی وارد اتمسفیر می‎گردند.
6- اکسایدهای فوتو کیمیایی
زمانی‎که مقدار زیاد هایدروکاربن‎ها و مقدار کم اکسایدهای نایتروجن وارد هوا می‎شوند، به اثر تابش نور خورشید وارد تعاملات پیچید کیمیایی شده و در نتیجه، آلوده کننده‎های ثانوی پراکسی استیل نایترایت (PAN) Peroxy Acetyle Nitrate  و اوزن (O3) را به وجود می‎آورند.
7- ذرات معلق در هوا
ممکن است از طر یق گرد و غبار ناشی از طوفان‎ها، بادها، ویروس‎ها، باکتری‎ها، احتراق مواد سوخت، ذوب فلزات، ذرات خروجی سرب از موترها، ذرات ایروسیل حاصل از صنایع مختلف زراعتی و یا سرامیک و سمنت به اتمسفیر وارد می‎گردد. موجودیت این ذرات در اتمسفیر هوای کابل به (17،363)  تن می‎رسد.

0 پیام‌