نگاهی به روابط اقتصادی افغانستان و هند؛ افغانستان سرزمین فرصت ها (بخش دوم)

متأسفانه علاوه بر روابط افغانستان و پاکستان، روابط افغانستان و ایران، به خصوص روابط تجاری و ترانزیتی میان این دو کشور نیز در طول سال ‏های گذشته همواره با مشکلات، موانع و نارسایی ‏های متعددی روبه ‏رو بوده و حکومت افغانستان فاقد ظرفیت ‏های لازم حقوقی و دیپلماسی برای حل و فصل این مشکلات و موانع بوده است؛ به همین دلیل برای این ‏که بتوانیم مسیرهای لازم را برای گسترش روابط اقتصادی با سایر کشورها که همسایه ما نیستند، به خصوص هندوستان، فراهم کنیم، ابتدا باید مشکلات تجاری و ترانزیتی با همسایگان خویش را حل بسازیم.

پاکستان مانع بزرگ رشد روابط اقتصادی و تجاری هند و افغانستان

در طول سال‏های گذشته، در حالی که کشورهای منطقه در مسیر همکاری‏های اقتصادی و رشد و توسعه روابط دو یا چند جانبه قدم گذاشته ‏اند، پاکستان همواره یک مانع بزرگ و سرسخت در این مسیر بوده است. این کشور به دلیل نگاه ویژه سیاسی ـ امنیتی که به روابط با هند و افغانستان دارد، همواره در مسیر توسعه همکاری ‏های اقتصادی منطقه ‏ای و همچنین توسعه روابط اقتصادی و تجاری هند و افغانستان کارشکنی کرده است.

هند شش دهه قبل همسایه افغانستان به حساب می‏رفت، اما تشکیل کشور جدیدی به نام پاکستان، این همسایگی را از میان برداشت و پاکستانی جای آن را گرفت که دیدگاه خصمانه‏ ای نسبت به هر دو کشور داشت. این نوع دید در افغانستان پساطالبان با شدت بیش‏تری دنبال شده است. در فضای جدید سیاسی، علاوه بر این‏که پاکستان مشکلاتی جدی با افغانستان دارد، نگاه بدبینانه‏ای نیز به حضور هند در افغانستان و روابط این دو کشور داشته است. به همین دلیل، دسترسی افغانستان و هند به یک‏دیگر که از طریق زمینی با عبور از خاک پاکستان امکان‏پذیر است، به خصوص دسترسی هند به افغانستان، همواره معروض به تحریم بوده است، وگرنه روابط تجاری میان دو کشور بیش از این گسترش می‏یافت.

در این میان، هرچند امضای توافق‏نامه جدید تجاری و ترانزیتی میان افغانستان و پاکستان در سال 2010، پاکستان را وادار به ارایه‏ سهولت‏های لازم در دسترسی افغانستان به هند می‏کند، اما این کشور تا حال برای عملی شدن ‏این توافق‏نامه کارشکنی می‏کند و به بهانه‏های واهی، عملی شدن آن را تعویق می‏اندازد. بر اساس توافق‏نامه جدی تجاری و ترانزیتی میان افغانستان و پاکستان، تاجران افغان می‏توانند از طریق دو بندر سوست (Sost) و واگه، اموال صادراتی خود را به کشورهای چین و هند صادر کنند، اما لاری‏های افغانی نمی‏توانند اموال هندی را از بندر واگه به افغانستان بیاورند. این در حالی است که پاکستان بدون هیچ مشکلی، با سهولت‏های لازم گمرکی و مالیاتی، با استفاده از مسیر ترانزیتی افغانستان، کالاهای صادراتی خود را به کشورهای آسیای‎میانه منتقل می‏کند و کالاها و منابع مورد نیاز خویش را از این طریق وارد می‏نماید.

ضرورت افزایش ظرفیت‏ها برای استفاده از ظرفیت‏های هند

هرچند افغانستان و هند در طول سال‏های گذشته تلاش‏‏های زیادی را برای پیدا کردن مسیر جایگزینی به جای پاکستان برای توسعه روابط اقتصادی و تجاری خود روی دست گرفته‏اند، به خصوص این‏که تلاش‏های متعددی برای استفاده از بندر چابهار در ایران و استفاده از مسیر ترانزیتی این کشور وجود داشته، اما ظرفیت‏های لازم در دستگاه دیپلماسی و بخش اقتصادی حکومت افغانستان برای پیگیری و تسریع روند عملیاتی شدن این تلاش‏ها وجود نداشته، به همین دلیل هنوز مشکلات تجاری و اقتصادی در روابط میان هند و افغانستان لاینحل باقی مانده است. این در حالی است که هند برای انتقال مواد استخراجی و تولیدی در معدن آهن حاجی‏گک نیز به مسیر ترانزیتی چابهار نیاز دارد.

متأسفانه علاوه بر روابط افغانستان و پاکستان، روابط افغانستان و ایران، به خصوص روابط تجاری و ترانزیتی میان این دو کشور نیز در طول سال‏های گذشته همواره با مشکلات، موانع و نارسایی‏های متعددی روبه‏رو بوده و حکومت افغانستان فاقد ظرفیت‏های لازم حقوقی و دیپلماسی برای حل و فصل این مشکلات و موانع بوده است؛ به همین دلیل برای این‏که بتوانیم مسیرهای لازم را برای گسترش روابط اقتصادی با سایر کشورها که همسایه ما نیستند، به خصوص هندوستان، فراهم کنیم، ابتدا باید مشکلات تجاری و ترانزیتی با همسایگان خویش را حل بسازیم.

مشکل دیگر، برخی مشکلات در راستای جلب سرمایه‏گذاری‏های خارجی در کشور است. در این راستا، در یکی دو سال اخیر، دست‏آوردهای قابل توجهی در نتیجه تلاش‏های حکومت برای اصلاح وضعیت موجود اقتصادی به دست آمده، از جمله ایجاد برخی پالیسی‏ها و قوانین اقتصادی و اصلاح قوانین دیگر، اما این قوانین باید عملی شوند تا زمینه واقعی جذب سرمایه‏گذاری‏های لازم فراهم شود.

0 پیام‌