میان آسیای مرکزی و جنوب آسیا؛ افغانستان پُل می شود

افغانستان به عنوان کانال ارتباطی میان آسیای‏مرکزی و جنوب‏آسیا سهم بارزی در توسعه تجارت و ترانزیت می‏تواند ایفا کند؛ این کانال، آسیای‏مرکزی را از مسیر پاکستان به بنادر آبی وصل می‏کند. با توجه به اهمیت همین مساله، افغانستان و تاجیکستان بر امضای یک موافقت‏نامه ترانزیتی مشترک با پاکستان توافق کرده ‏اند. از میان این سه شریک، پاکستان پیشینه چندان درخشانی در تأمین روابط تجاری و ترانزیتی با همسایه‏ های خود نداشته است. در یک‏دهه اخیر، اسلام‏آباد چندین موافقت‏نامه ترانزیتی را با افغانستان به امضا رسانده؛ ولی همه آن‏ها را نقض کرده است.

رییس جمهور کرزی در واپسین ماه ‏های ریاست جمهوری خویش، هفتمین سفرش را به پایتخت تاجیکستان انجام داد. برایند دو روز اقامت آقای کرزی به دوشنبه، امضای سه موافقت‏نامه همکاری در زمینه ‏های امنیتی و اقتصادی بود. افزون براین، کابل و دوشنبه بر توسعه بیش‏تر روابط باهم تأکید کردند.
هرچند در دوازده سال اخیر، افغانستان ارتباطات وسیع همکاری را با تمامی جمهوریت‏های آسیای‏مرکزی تأمین کرده؛ اما تاجیکستان به دلیل اشتراکات گسترده فرهنگی و زبانی و همچنان تهدیدهای تروریستی، برای افغانستان با اهمیت‏تر به نظر می‏رسد.
در همین حال، به‏رغم این که بازارچه‏ های مشترک میان دو کشور ایجاد شده؛ اما میزان دادوستدهای اقتصادی کم‏رنگ‏تر از سایر همسایه‏ های شمالی برآورد می‏شود. در سفر اخیر هیأت افغانستانی، بر توسعه روابط اقتصادی تأکید صورت گرفت. انتقال خطوط برق تاجیکستان از مسیر افغانستان به ایران و پاکستان، فعال نمودن بازارهای سرحدی در مناطق خّم راغی ـ جامرچ بالا، شاهان ـ خواهان، کاکل ـ آی خانم و ایواج و کلدار، استفاده عاقلانه از منابع آبی و ایجاد خط ریل میان تاجیکستان، افغانستان و ترکمنستان از دیگر برنامه‏ های مهم میان دو کشور عنوان شده است.
افزون براین، افغانستان به عنوان کانال ارتباطی میان آسیای‏مرکزی و جنوب‏آسیا سهم بارزی در توسعه تجارت و ترانزیت می‏تواند ایفا کند؛ این کانال، آسیای‏مرکزی را از مسیر پاکستان به بنادر آبی وصل می‏کند. با توجه به اهمیت همین مساله، افغانستان و تاجیکستان بر امضای یک موافقت‏نامه ترانزیتی مشترک با پاکستان توافق کرده ‏اند.
از میان این سه شریک، پاکستان پیشینه چندان درخشانی در تأمین روابط تجاری و ترانزیتی با همسایه‏ های خود نداشته است. در یک‏دهه اخیر، اسلام‏آباد چندین موافقت‏نامه ترانزیتی را با افغانستان به امضا رسانده؛ ولی همه آن‏ها را نقض کرده است.
از این منظر، دشوار به نظر می‏رسد که افغانستان و تاجیکستان، پاکستان را وادار به امضای موافقت‏نامه تجاری و ترانزیتی و ماندن صادقانه به پای این امضا بتوانند. با این حال، نباید از یادبرد که پاکستان، سود قابل ملاحظه‏ ای از امضای موافقت‏نامه تجاری با افغانستان و تاجیکستان به دست خواهد آورد و این، احتمال موفقیت موافقت‏نامه را بالا می‏برد.
مساله دیگر، تهدید تروریزم است که کابل و دوشنبه را به هم نزدیک کرده و زمینه‏ ساز همکاری میان دو کشور شده است. افغانستان و تاجیکستان از نفوذ تروریستان در مرزهای مشترک خود، رنج می‏برند. خلای ناشی از ناامنی، راه قاچاق مواد مخدر را از افغانستان به سوی کشورهای آسیای‏مرکزی و از آنجا به روسیه و اروپای شرقی باز کرده است. این امر، نگرانی‏های روسیه فدراتیف را برانگیخته است.
به همین دلیل در یکی از بندهای موافقت‏نامه همکاری میان کابل و دوشنبه آمده است که دولت‏های افغانستان و تاجیکستان همکاری خود را در عرصه مبارزه با تروریزم، افراط‏گرایی، قاچاق مواد مخدر، جنایات سازمان یافته فراملی و تهدیدات و چالش‏های دیگر ادامه خواهند داد.
متأسفانه تا هنوز افغانستان و تاجیکستان در زمینه مسدودسازی مرز به روی تروریستان و قاچاق مواد مخدر موفقیت چندانی نداشته‏اند. گفته می‏شود همه ‏روزه قاچاق‏بران مواد مخدر، از مرزهای دو کشور به راحتی تردد می‏کنند. وجود فساد، کمبود ابزارهای پیشرفته جهت تعیین موقعیت تروریستان و قاچاق‏بران و همچنان سهل‏انگاری مأموران مرزی افغانستان و تاجیکستان در این خصوص نامحتمل نیست.
روی‏هم‏رفته، افغانستان و تاجیکستان آن‏گونه که اشتراکات گسترده فرهنگی، زبانی، تاریخی و اجتماعی دارند، از زمینه‏های همکاری نیرومند در عرصه‏های مختلف نیز برخوردار هستند. اگر به مفاد موافقت‏نامه همکاری اخیر که میان کابل و دوشنبه به امضا رسیده، به درستی عمل شود، روابط دو کشور در یک سطح فوق‏ العاده توسعه خواهد یافت و بی‏تردید، این همکاری روی توسعه اقتصادی کل منطقه تأثیر مثبت و سازنده خواهد داشت.

0 پیام‌