فیاض: تبلیغات منفی از 2014 سبب کاهش ارزش پول افغانی شده است

کارشناس مسایل اقتصادی، یکی از دلایل اساسی کاهش ارزش پول افغانی را در برابر ارز‏های خارجی، خریداری “پول سخت” از سوی شهروندان کشور می‏داند. وی گفت که گمانه‏زنی‏های منفی در خصوص سال 2014 از عوامل دیگر کاهش ارزش افغانی است. محمدرضا فیاض در گفت‏وگوی ویژه با «انسجام» اظهار داشت که کاهش ارزش افغانی سبب افزایش قیمت‎ها در بازارهای کشور شده و روی زندگی شهروندان عادی تأثیر منفی گذاشته است. به تاکید وی، برای برگرداندن وضعیت به حالت عادی، در گام نخست به جو روانی منفی موجود، نقطه پایان گذاشته شود و یا صبر کرد که سال 2014 بیاید و انتخابات ریاست جمهوری نیز برگزار گردد و بعد از آن امیدوار بود که شرایط به حالت عادی برگردد. مشروح این گفت‏وگو در ذیل آمده است:

کارشناس مسایل اقتصادی، یکی از دلایل اساسی کاهش ارزش پول افغانی را در برابر ارز‏های خارجی، خریداری “پول سخت” از سوی شهروندان کشور می‏داند. وی گفت که گمانه‏زنی‏های منفی در خصوص سال 2014 از عوامل دیگر کاهش ارزش افغانی است.
محمدرضا فیاض در گفت‏وگوی ویژه با «انسجام» اظهار داشت که کاهش ارزش افغانی سبب افزایش قیمت‎ها در بازارهای کشور شده و روی زندگی شهروندان عادی تأثیر منفی گذاشته است. به تاکید وی، برای برگرداندن وضعیت به حالت عادی، در گام نخست به جو روانی منفی موجود، نقطه پایان گذاشته شود و یا صبر کرد که سال 2014 بیاید و انتخابات ریاست جمهوری نیز برگزار گردد و بعد از آن امیدوار بود که شرایط به حالت عادی برگردد. مشروح این گفت‏وگو در ذیل آمده است:
جناب آقای فیاض! پرسش نخست خود را می‏خواهم این‏گونه مطرح کنم که ارزش پول افغانی در ماه‎ های اخیر در برابر ارزهای خارجی تا اندازه‎ ای افت کرده که نگرانی‎هایی را برانگیخته، به باور شما چرا چنین شده است؟
سلام به شما و خوانندگان محترم‎تان! کاهش ارزش افغانی در برابر ارزهای خارجی چند دلیل می‎تواند داشته باشد. البته اصلی‎ترین دلیل، تأثیرات روانی تحلیل‎ها و گمانه زنی‎ها در مورد سال 2014 است. این امور کلا بر عرصه اقتصادی و سرمایه‏گذاری‏ها تأثیر داشته است، چنان‏که نهادهای مسوول نیز از کاهش سرمایه‏گذاری‏ها در کشور خبر داده‏اند. این مساله بدان جهت است که جوی از بی‏اعتمادی و عدم امنیت سرمایه‏گذاری در کشور ایجاد شده و موجب گردیده که سرمایه‏گذاران تا حد زیادی از سرمایه‏گذاری در کشور دست نگهدارند. 
همچنین این جو روانی منفی باعث آن شده که احاد و اقشار مختلف به پول‏های خارجی به ویژه پول‎های سخت روی آورند؛ پول‎هایی که احساس می‏کنند ارزش‏شان نوسانات زیادی ندارد. بدین جهت بیش‎تر سعی کرده‏اند، دالر بخرند و افغانی بفروشند. در حقیقت، ذخایر پولی خود را به دالر تبدیل کنند. نتیجه این عمل، کاهش میزان دالر در بازار و افزایش میزان افغانی است که در نهایت، پیامد عادی و طبیعی آن، کاهش ارزش افغانی در برابر ارزهای خارجی، البته ارزهای کشورهای غربی، مانند دالر، یورو، پوند و غیره است.
اما اگر به صورت اساسی بخواهیم به مساله ارزش واحد پول افغانی بپردازیم، باید بگوییم که واحد افغانی هیچگاه دارای ارزش واقعی نبوده است. به لحاظ آن که اقتصاد افغانستان نتوانست به رشد و توسعه مطلوب دست یابد تا در سایه یک اقتصاد رشد یافته که میزان تولیدات و صادرات در آن قابل توجه و بیلانس تجاری در آن وجود داشته باشد، به ثبات و ارزش مطلوب واحد پول افغانی دست یابد؛ بلکه ثبات نسبی ارزش افغانی طی سال‏های گذشته ناشی از استراتژی‏های کوتاه‎مدت و سیاست‏های پولی بانک مرکزی بوده که عمدتا مبتنی بر تزریق و یا لیلام مقادیر مشخص دالر به صورت هفتگی و یا ماهانه در بازارهای کشور بوده است. پس مهم‏ترین امر در مورد ارزش واحد پول افغانی آن است که این پول نه در سیاست‏های اقتصادی بلندمدت که منجر به قدرت و قوت اقتصادی می‏گردد؛ بلکه در راهکارهای کوتاه‏مدت بانک مرکزی و با تزریق ارزهای خارجی به بازار توانسته بود، ثبات نسبی پیدا کند. بنابراین طبیعی است که در مواقع بحرانی، این ارزش مصنوعی پول افغانی، شکننده و لرزان می‏باشد.
آقای فیاض! پس سیاست پولی را که بانک مرکزی در پیش گرفته، نادرست بوده است؟
البته سیاست پولی کشور ما که مسوول مستقیم و تدوین کننده و پیاده کننده آن بانک مرکزی است، هیچ‏گاه مشخص نبوده و به منظور تحلیل کارشناسی ارایه نشده است؛ اما از تبعات آن می‏توان دریافت که سیاست پولی کشور دچار کمبودها و کاستی‏های بسیاری است. در حقیقت، سیاست پولی کشور تنها به عرضه ارز خارجی به منظور ایجاد تعادل در بازار و ثبات نسبی ارزش افغانی در کوتاه‏مدت و برخی برنامه‏های عملی نشده دیگر خلاصه شده، مانند عرضه اوراق بهادار و تشکیل بازار بورس که به تازگی از سوی بانک مرکزی مطرح گردیده است. البته آن‏هم حرف و حدیث‏های بسیاری دارد و هنوز حتا زمینه‏های ابتدایی برای راه‏اندازی حداقلی آن فراهم نگردیده است.
در حقیقت برای تدوین سیاست پولی کشور، نیاز به تحقیق و تجزیه و تحلیل بازارها، شاخص‏ها و فکتورهای پولی و مالی در کشور است که نه تنها چنین اموری صورت نگرفته؛ بلکه از سوی بانک مرکزی، برخی از راهکارهای کوتاه‏مدتی که تنها در بعضی مواقع محدود می‏توانند موثر واقع شوند، به عنوان سیاست پولی کشور به خورد مردم و نهادهای دیگری چون مجلس نمایندگان داده شده است.
آیا عامل خارجی هم در کاهش ارزش افغانی تأثیرگذار بوده است؟
تنها بعد خارجی که در این قضیه می‎تواند دخیل باشد آن است که با خروج بخش بزرگ نیروهای آیساف و ناتو از افغانستان که روند آن آغاز شده، طبیعتا از مصارف این نیروها نیز کاسته می‏شود. این امر پیامدی که در این عرصه داشته، کاهش جریان پول نقدی است که در طول حضور این نیروها در کشور وجود داشته. حالا قرادادهای کم‏تری با شرکت‏ها و طرف‏های افغانی صورت می‏گیرد. بدین جهت، پول کم‏تری از سوی خارجی‏ها وارد بازار افغانستان می‏شود. این امر اصلی‏ترین علت خارجی اقتصادی قضیه است.
به عنوان کارشناس مسایل اقتصادی، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی کاهش ارزش پول افغانی را چگونه ارزیابی می‏کنید؟
این امر، طبیعی است که کاهش ارزش‏ پول افغانی پیامدهای سریعی از لحاظ اقتصادی و اجتماعی داشته باشد. فکر می‎کنم، مهم‎ترین امر در شرایط حاضر کشور، پیامدهای اجتماعی آن باشد. بخش بزرگ جمعیت افغانستان را قشر ضعیف و متوسط جامعه تشکیل می‏دهد. در چنین شرایطی که جامعه کاملا مصرفی است و به ویژه در بخش نیازمندی‏های اولیه و ضروری کاملا محتاج به واردات هستیم، کاهش ارزش پول افغانی، در گام نخست موجب افزایش قیمت‏ها در بازارهای کشور شده است. کما این که شاهد هستیم که اجناس مختلف در کشور دچار افزایش قیمت حتا در برخی موارد تا دو برابر شده؛ زیرا در بسیاری مواقع، امور تجاری ما با کشورهای دیگر با ارز دالر صورت می‏گیرد و همین مساله باعث افزایش قیمت‏ها در بازارها شده است. از لحاظ اقتصادی هم، نفس این مساله نشان از ضعف و پسرفت اقتصادی کشور دارد. خود این مساله کاستی‎ها و عدم پیشرفت اقتصادی را آشکار می‏سازد و باعث می‏گردد، سطح ریسک سرمایه‏گذاری در کشور افزایش یابد. این در حالی است که از سال‏ها قبل در چارچوب اقتصاد بازار بر جذب سرمایه‏گذاری‏های خارجی تأکید بسیار شده و بدیهی است که با افزایش ریسک سرمایه‏گذاری، سرمایه‏گذاری‏ها روند نزولی در پیش گیرد. همان چیزی که در حال حاضر شاهدش هستیم.
به عنوان فرجامین پرسش، راه ‏های ایستادگی در برابر کاهش ارزش پول افغانی چیست؟
پاسخ این پرسش، تا حدی در بحث علل کاهش ارزش پول افغانی مطرح شد. یعنی، باید در دو بعد کار صورت گیرد. در بعد استراتژیک و درازمدت، باید زمینه‏های رشد و توسعه اقتصادی و در نهایت افزایش تولیدات داخلی و صادرات کشور فراهم گردد. در چنین وضعیتی است که بیلانس تجاری ما می‏تواند حالت نورمال پیدا کند و قدرت اقتصادی ما می‏تواند ارزش پول افغانی را به ثبات واقعی برساند. در کنار این امر، راهکار کوتاه‏ مدت است که از گذشته‏ها روی دست بوده، یعنی، تأمین توازن میزان پول‏های خارجی در برابر پول افغانی در بازار که راه آن، تزریق ارز خارجی به بازار است.
البته با توجه به جو روانی که در مورد سال 2014 وجود دارد، این امر نیز نمی‏تواند خیلی تضمین کننده باشد، چرا که با رویکردی که در حال حاضر وجود دارد، هر چه قدر پول دالر وارد بازار گردد، خریداری خواهد شد. پس در گام نخست به جو روانی منفی موجود، نقطه پایان گذاشته شود و یا منتظر ماند و صبر کرد که سال 2014 بیاید و انتخابات ریاست جمهوری نیز برگزار گردد و بعد از آن امیدوار بود که شرایط به حالت عادی برگردد؛ اما راهکارهایی که در بعد اقتصادی قضیه وجود دارد، همان است که اشاره شد.
سپاس از شما جناب آقای فیاض!

0 پیام‌