انتخابات و یک ‎دهه مشق دموکراسی

تردیدی نیست که انتخابات شفاف، همگانی، آزاد و بی‎طرف تنها بستری است که به نظام‎های سیاسی مبتنی بر این روند مشروعیت می‎بخشد. انتخابات به عنوان یک روند نظام ساز از دیر باز مورد توجه جهانیان بوده و نظام‎های سیاسی بربنیاد آن در گوشه گوشه‎ی جهان ایجاد گردیده است؛ اما در افغانستان پیشینه اندیشه دموکراسی خواهی به حدود یک قرن قبل برمی‎گردد. برای نخستین‎بار بود که بحث این اندیشه و ایجاد پارلمان توسط جمعی از روشنفکران مشروطه‎ خواه در زمان امیرشیرعلی خان مطرح شد و در زمان مشروطه ‎خواهان دوم که هم‎زمان بود با آخرین جنگ افغان و انگلیس و استقلال افغانستان، رشد یافت و در بسا موارد به تشکیل شورای ملی که در آن تعدادی از شخصیت‎های برجسته و سران اقوام و قبایل عضویت داشتند، انجامید. بدین ترتیب روند دموکراسی خواهی در کشور با افت و خیزهای فراوان روبه رو بوده است.

 

به بهانه ‎ی هجدهم میزان 1383؛ نخستین انتخابات ریاست جمهوری افغانستان

انتخابات ریاست جمهوری افغانستان هجدهم میزان 1383، نخستین تمرین دموکراسی عنوان می‎شود. پس از این انتخابات، دو دور انتخابات پارلمانی، دو دور انتخابات شوراهای ولایتی و یک دور دیگر انتخابات ریاست جمهوری برگزار شده و قرار است تا یک و نیم سال دیگر سومین دور انتخابات ریاست جمهوری برگزار شود. نخستین انتخابات ریاست جمهوری را می‎توان نقطه ‎ی عطف در تاریخ کشور قلمداد کرد؛ زیرا مردم برای نخستین بار نظام مبتنی برآرای مستقیم خود را انتخاب کردند.
تردیدی نیست که انتخابات شفاف، همگانی، آزاد و بی‎طرف تنها بستری است که به نظام‎های سیاسی مبتنی بر این روند مشروعیت می‎بخشد. انتخابات به عنوان یک روند نظام ساز از دیر باز مورد توجه جهانیان بوده و نظام‎های سیاسی بربنیاد آن در گوشه گوشه‎ی جهان ایجاد گردیده است؛ اما در افغانستان پیشینه اندیشه دموکراسی خواهی به حدود یک قرن قبل برمی‎گردد. برای نخستین‎بار بود که بحث این اندیشه و ایجاد پارلمان توسط جمعی از روشنفکران مشروطه‎ خواه در زمان امیرشیرعلی خان مطرح شد و در زمان مشروطه ‎خواهان دوم که هم‎زمان بود با آخرین جنگ افغان و انگلیس و استقلال افغانستان، رشد یافت و در بسا موارد به تشکیل شورای ملی که در آن تعدادی از شخصیت‎های برجسته و سران اقوام و قبایل عضویت داشتند، انجامید. بدین ترتیب روند دموکراسی خواهی در کشور با افت و خیزهای فراوان روبه رو بوده است.
نخستین انتخابات ریاست جمهوری در کشور با استقبال گسترده مردم و جامعه جهانی مواجه شد. البته پیش از برگزاری انتخابات انتظار نمی‎رفت که مردم با آن وسعت و گستردگی در رأی گیری شرکت نمایند؛ اما خلاف انتظار، دیده شد که مردم صف‎های طولانی برای رأی دادن و تعیین سرنوشت خود تشکیل دادند و شعور بلند سیاسی خود را به نمایش گذاشتند. صاحب‎نظران دلیل استقبال پرشور مردم را در آن زمان ضمن تحسین از شعور سیاسی مردم، گفتند که مردم افغانستان به ارزش‎های دموکراسی پابند هستند و نمی‎خواهند به دهه‎ های خشونت برگردند. یک سال پس از آن مردم در انتخابات پارلمانی 1384 به صورت پرشور و اشتیاق وافر اشتراک کردند و نیز پس از پنج سال از نخستین انتخابات ریاست جمهوری یعنی در سال 1388 گام دیگر در راه دموکراسی برداشته شد و دومین انتخابات ریاست جمهوری برگزار گردید.
به رغم تمامی مشکلات، سهم گسترده مردم در تمامی این انتخابات‎ها نشان داد که دموکراسی روز به روز در کشور ریشه ‎دارتر می‎شود. از سویی‏هم، حکومت در بیش‎تر زمینه‎ ها تلاش کرد تا خود را با معیارهای دموکراسی برابر نماید. در حدود یک‎دهه گذشته گام‎ هایی در راستای تأمین حقوق زنان، ارزش‎های حقوق‎ بشری، تلاش به منظور بسترسازی برای برگزاری انتخابات‎های بی‎عیب، بازسازی قوانین با معیارهای بین‎المللی و بسترسازی برای رشد رسانه‎ها و آزادی بیان برداشته شده است. با این حال، نمی‎توان خلاهای موجود در این زمینه‎ ها را کتمان کرد.
در این میان، مساله مهم و سرنوشت‎ساز نسبت به سایر انتخابات‎ها، انتخابات ریاست جمهوری 2014 است. در این سال نیروهای بین ‎المللی کشور را ترک خواهند کرد و حمایت‎های جهانی کاهش خواهد یافت و از سوی دیگر حکومت تلاش می‎کند تا این انتخابات را در زمان معین آن (بهار 1393) و به صورت مستقلانه برگزار کند. به نظر می‎رسد، مردم و جریان‎های سیاسی نیز تلاش می‎کنند تا روند نهادینه کردن دموکراسی با برگزاری انتخابات‎ها ادامه یابد و کشور را از برگشت به گذشته تلخ و تاریک نگهدارند. خوش‎بینی‎های وجود دارد که روند صلح به یک نتیجه مثبت برسد تا انتخابات در یک فضای آرام برگزار شود و الّا باید نیروهای امنیتی به صورت جدی تلاش کنند تا زمینه‎ برای برگزاری انتخابات به صورت امن و عاری از دغدغه ‎های امنیتی فراهم گردد. آن‎گونه که کمیسیون انتخابات هم تأکید دارد، بایسته است که وزارت‎های داخله و مخابرات از اکنون با توزیع تذکره‎ های الکترونیکی بکوشند تا مشکلات ناشی از توزیع کارت‎های رای‎دهی نیز حل گردد. در کنار آن انتظار از مردم و نهادهای سیاسی این است که نگذارند این روند متوقف گردد.

0 پیام‌