استاد ملیحه حسن: علاقه مندی مردم افغانستان به فراگیری دانش فوق العاده است

ملیحه حسن؛ استاد دانشگاه کابل میزان علاقه‏مندی مردم افغانستان را به فراگیری علم و دانش در سال‏های اخیر، فوق ‏العاده خواند و اظهار امیدواری کرد؛ با تحولاتی سیاسی که در سال آینده می‏آید، برنامه ‏های بهتری برای گسترش معارف و علم‏آموزی روی دست گرفته شود. وی که به مناسبت روز بین ‏المللی سوادآموزی به طور ویژه با «انسجام» گفت‏وگو کرده است، می‏گوید که نباید هراس از آینده، معارف کشور را آسیب‏پذیر نماید. همچنان استاد حسن، سواد و صلح را لازم و ملزوم همدیگر خواند و گفت: «تا زمانی که

ملیحه حسن؛ استاد دانشگاه کابل میزان علاقه‏مندی مردم افغانستان را به فراگیری علم و دانش در سال‏های اخیر، فوق ‏العاده خواند و اظهار امیدواری کرد؛ با تحولاتی سیاسی که در سال آینده می‏آید، برنامه ‏های بهتری برای گسترش معارف و علم‏آموزی روی دست گرفته شود.


وی که به مناسبت روز بین ‏المللی سوادآموزی به طور ویژه با «انسجام» گفت‏وگو کرده است، می‏گوید که نباید هراس از آینده، معارف کشور را آسیب‏پذیر نماید. همچنان استاد حسن، سواد و صلح را لازم و ملزوم همدیگر خواند و گفت: «تا زمانی که صلح و آرامش بر یک فضا حکم‏فرما نگردد؛ تعلیم و سوادآموزی در آنجا مهیا نمی‏گردد.» مشروح این گفت‏وگو در ذیل آمده است:
جناب استاد! در آستانه روز جهانی سوادآموزی قرار داریم، افغانستان از کشورهایی است که چندین دهه جنگ و خشونت را تجربه کرده، با توجه به این دو مساله، رابطه بین سواد و صلح را چگونه ارزیابی می‏کنید؟
به نام خداوند لوح و قلم و با سپاس از شما و خوانندگان هفته ‏نامه انسجام. برای ارایه یک پاسخ نسبتاً دقیق به این پرسش باید به تعریفی که از صلح و سواد ارایه شده، پرداخت. سواد در تعریف سنتی؛ توانایی خواندن و نوشتن است و یا توانایی به‌ کار بردن زبان برای خواندن، نوشتن، گوش ‌دادن و سخن‌ گفتن؛ ولی در مفهوم نوین این واژه به سطحی از خواندن و نوشتن که برای ارتباط کافی باشد گفته می‌شود و یا سطحی که یک فرد بتواند مفهوم را بفهمد و اندیشه‌هایش را تا جایی که بتواند در آن جامعه سهیم باشد، بیان کند و اما صلح؛ در معنای عام عبارت از یک حالتی است که افراد خود را در آن مصون بدانند؛ یعنی آرامش. با توجه به تعاریفی که از این دو مفهوم از سوی دانشمندان و بزرگان ارایه شده، دیده می شود که سواد و صلح لازم و ملزوم یکدیگراند؛ یعنی تا زمانی که صلح و آرامش بر یک فضا حکم‏فرما نگردد؛ امکان تعلیم و سوادآموزی در آنجا مهیا نمی‏گردد و در مقابل سواد و در کل آموزش و پرورش زمینه تحقق صلح و ثبات را در یک جامعه فراهم می‎کند.
تا زمانی که سطح آگاهی افراد یک جامعه بلند برده نشود و دانش در سطح عمومی رشد نکند، امکان این‏که صلح تحقق پیدا کند، بسیار ضعیف خواهد بود؛ به ویژه در جامعه افغانستان که با مشکلات فراوانی در این بخش دست و پنجه نرم می‏کند. تا زمانی که صلح و آرامش تحقق نیابد، امکان رشد و گسترش دانش عمومی نیز میسر نخواهد بود. صلح و سواد کاملا یک رابطه دیالتیکی با یکدیگر دارد.
خانم حسن! با توجه به نگرانی‏هایی که از آینده افغانستان مطرح است، آیا روند سوادآموزی در کشور دست‏کم اگر متوقف نشود، آسیب‏پذیر نخواهد شد؟
در حال حاضر نیز روند سواد و سوادآموزی در کشور به اندازه کافی صدمه دیده است. با آن که آمار دقیقی در افغانستان نسبت به میزان باسوادان و بی‏سوادان وجود ندارد؛ اما شماری از آمارها حاکی از آن است که نزدیک به 80 درصد نفوس کشور از نعمت سواد محروم‏اند؛ اما خوشبختانه میزان علاقمندی به فراگیری دانش در بین مردم بسیار بالا است.
ما در  کشور، شاهد حضور زنان و مردان با سنین بالای 50 سال در صنوف سوادآموزی هستیم و این نشان از علاقمندی وافر مردم به با سواد شدن را نشان می‏دهد. ما این امر را به فال نیک می‏گیریم و امیدواریم که این روند در میان شهروندان کشور گسترش یابد. نگرانی از افزایش جنگ‏ها وجود دارد و طبیعی است که رشد سواد نیز آسیب می‏بیند؛ اما هیچگاه متوقف نخواهد شد.
در حال حاضر، مهم‏ترین چالش در برابر سوادآموزی در کشور چیست؟
ما در بخش معارف و سوادآموزی با چالش‏های متعددی رو به رو هستیم؛ اما اصلی‏ترین چالش موجود در این بخش را مشکلات امنیتی تشکیل می‏دهد. نبود امنیت در بسیاری از مناطق باعث شده تا مردم نتوانند به کاروان علم و دانش محلق شوند و آموزش و پروش و روند سوادآموزی با مشکل مواجه شده است. این باعث شده تا دولت نتواند برنامه‏های مورد نظر را در این مناطق تطبیق کند.
پس از معضل امنیت، باورهای بسته سنتی و جامعه خرافاتی از چالش‏های دیگر فراروی روند سوادآموزی در کشور را تشکیل می‏دهد و متأسفانه زنان بیش‏تر از سایرین از این معضل متاثر شده‏اند.
باورهای سنتی و خرافاتی به ویژه در روستاها باعث شده تا زنان و دختران زمینه کم‏تری برای با سواد شدن نسبت به مردان داشته باشند. در ضمن این، مشکلات اقتصادی نیز بی‏تاثیر نیست. براساس گزارش‏های ارایه شده از سوی شماری از رسانه‏ها نزدیک به شش میلیون کودک زیر سن هجده سال در کشور مشغول به کار هستند. این کودکان برای آنکه بتوانند کمکی هرچند ناچیز برای پیشبرد امور زندگی خانواده‏های خود کنند، حتی از مکتب و با سواد شدن دست برمی‏دارند.
به عنوان یک کارشناس و استاد دانشگاه، از روندی که در ده سال اخیر نظام تعلیمی و تحصیلی کشور طی کرده راضی هستید، یعنی این که چه مقدار به عطش مردم در این خصوص پاسخ گفته شده است؟
میزان علاقمندی مردم به فراگیری علم و دانش در چند سال اخیر، را می‏توان فوق‏العاده خواند. شما می‏دانید که در حال حاضر نزدیک به ده میلیون کودک افغان به مکتب می‏روند و بیش از 250 هزار تن دیگر در سطح تحصیلات عالی در دانشگاه‏ها مشغول تحصیل‏اند. این آمار خود نشان‏دهنده افزایش میزان علاقمندی مردم به آموزش و سواد است.
دولت نیز با توجه به همین نکته کارهایی را انجام داده که درخور ستایش است. به طور مثال تعداد مکاتب و موسسات تحصیلات عالی نسبت به یک دهه پیش افزایش چشم‏گیری داشته است و این جای امیدواری دارد؛ اما تا رسیدن به حد مطلوب هنوز راه درازی داریم که باید طی کنیم. هنوز تعداد زیادی از کودکان ما بنا به مشکلات موجود قادر به رفتن به مکاتب نیستند، هنوز دختران ما هنگام رفتن به مکاتب با تهدید مواجه می‏شوند و هنوز مردم در شماری از این مناطق به این سطح از آگاهی دست نیافتند که سواد می‏تواند مسیر زندگی‏شان را تغییر دهد و آینده آنان را دگرگون سازد.
دولت نیز در این بخش با مشکلاتی رو به رو است، ما از نظر کمیت رشد چشم‏گیری داشتیم؛ اما از نظر کیفیت مساله طور دیگری است. کمبود کتاب، کمبود معلمان مسلکی و مکاتب، نبود لابراتوار و سایر نیازهای درسی مورد نیاز برای آموزش و پرورش از مشکلات جدی فراروی سواد و سوادآموزی است.
به عنوان آخرین پرسش؛ در یک نگاه، آینده سواد و سوادآموزی را در کشور چگونه ارزیابی می‏کنید؟
روندی که در حال حاضر طی می‏کنیم، قابل ستایش است؛ اگر این روند به همین منوال ادامه یابد و در کنار آن از حجم مشکلات موجود کاسته شود، ما در چند سال آینده شاهد آن خواهیم بود که سطح بالای از شهروندان افغانستان به حداقل میزان سواد که عبارت از خواندن و نوشتن باشد، دست یافته‏اند. امیدوارم با تحولات سیاسی که در سال آینده با آن رو به رو هستیم، زمینه‏سازی بهتری برای گسترش و تعمیم این روند در کشور صورت گیرد تا بتوانیم از میزان مشکلات و چالش‏های موجود در راه سوادآموزی در کشور بکاهیم.
سپاس از شما جناب استاد!

0 پیام‌